W opublikowanym niedawno rankingu równości płci (Gender Equality Index) Polska uzyskała wynik 63,4, który plasuje nas na 18. miejscu, poniżej średniej UE (71).

Sześć obszarów obowiązków domowych

Jednak w obszarze podziału obowiązków domowych zajęliśmy wysokie, czwarte miejsce (za Holandią, Danią i Szwecją) z wynikiem 71,5, a więc powyżej unijnej średniej (68,5). Wskaźnik mierzy poziom równości płci w skali od 1 do 100, gdzie 100 oznacza pełną równość. Uwzględnia sześć obszarów: pracę, pieniądze, wiedzę, czas, zdrowie i wpływ społeczny.

Kobiety wciąż ponoszą większy ciężar obowiązków domowych niż mężczyźni. Z badań
GUS wynika, że poświęcają na prace domowe i opiekę średnio 4 godzin i 22 minut dziennie, czyli o 1 godzinę i 41 minut więcej niż mężczyźni.

Bardziej zapracowane, niż się wydaje

W świetle badań na temat pracy kognitywnej należy stwierdzić, że obciążenie kobiet obowiązkami domowymi jest niedoszacowane, ponieważ nie uwzględnia trudnych
do uchwycenia procesów myślowych. Takich jak przewidywanie potrzeb, identyfikowanie możliwości, podejmowania decyzji i monitorowania efektów.

Procesy te są zaś kluczowe dla sprawnego funkcjonowania gospodarstwa domowego. Często stanowią integralną część prac fizycznych – np. zrobienie zakupów spożywczych wymaga wcześniejszego zidentyfikowania potrzeb domowników i zaplanowania posiłków.

Efekty pracy kognitywnej nie są bezpośrednio widoczne i mają charakter niematerialny, co sprawia, że trudno je dostrzec i należycie docenić.

Skutki mogą być dalekosiężne. I to bardziej, niż się wydaje

Nierówności w podziale obowiązków kognitywnych wydają się być większe niż w przypadku obowiązków związanych z działaniami fizycznymi. Kobiety wykonują większą część
pracy umysłowej, zwłaszcza w zakresie opieki nad dziećmi. Co więcej, kobiety bardziej
dotkliwie doświadczają negatywnych konsekwencji wynikających z obciążenia pracą kognitywną, takich jak stres, niższa satysfakcja z życia i relacji oraz negatywny wpływ na karierę.

Naukowcy przeanalizowali związek między podziałem pracy poznawczej a konfliktem na linii rodzina-praca wykorzystując dane z 10 krajów europejskich – w tym Polski. Stwierdzili, że wysoki udział pracy kognitywnej może zwiększać konflikt między życiem zawodowym a rodzinnym u kobiet.

Mężczyzno – oderwij się od przysłowiowej mamusi

Przeprowadzone w Polsce badanie sugeruje, że nierówności w podziale obowiązków
kognitywnych mogą wynikać z wyuczonych zachowań, a nie biologicznych predyspozycji. Myślenie prospektywne to zdolność planowania przyszłych działań, przewidywania
ich konsekwencji oraz organizowania zadań w taki sposób, aby osiągnąć zamierzony cel.

Aby zbadać zdolność do myślenia prospektywnego, poproszono uczestników o przesyłanie wiadomości tekstowej do eksperymentatorów codziennie przez 7 dni. Okazało się,
że kobiety w związkach osiągały lepsze wyniki niż kobiety bez partnerów, a mężczyźni
w związkach gorsze niż ci, którzy nie byli w relacji.

Stereotypowe oczekiwania mogą więc odgrywać ważną rolę w kształtowaniu różnic między płciami w zakresie efektywności pracy kognitywnej.

Źródło: PIE/Iga Rozbicka

Artykuł Obowiązki domowe? Polska wysoko w rankingu płci. Ale… pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W Niderlandach trwa formowanie nowego rządu. Cztery partie prawicowo-centrowe (PVV, VVD, NSC i BBB) zawarły porozumienie oraz zaprezentowały wspólny program, które stanowi podstawę dla nowego rządu.

Po prawie 14 latach dojdzie do zmiany na stanowisku premiera. Ustępujący Mark Rutte złożył dymisję w lipcu 2023 r. w wyniku narastających napięć politycznych oraz kontrowersji związanych z polityką imigracyjną i reformami socjalnymi. Umowa koalicyjna zwiastuje zmianę kursu politycznego Niderlandów. Dokument zatytułowany „Nadzieja, Odwaga i Duma” określa główne kierunki polityki nowego rządu.

Nowy rząd nadal stawia na zieloną gospodarkę

Planowane są inwestycje w energię odnawialną, w tym rozwój farm wiatrowych i słonecznych oraz wsparcie dla firm przechodzących na ekologiczne technologie. Koalicja podtrzymuje europejskie cele klimatyczne, ale zmienia kombinację polityk. Nowe porozumienie przewiduje obniżenie podatków odenergii, zniesienie holenderskiego podatku od emisji CO₂ w europejskim systemie ETS oraz obniżenie dotacji dla pojazdów elektrycznych i paneli słonecznych.

Z drugiej strony, koalicja planuje budowę czterech zamiast dwóch elektrowni jądrowych i podniesienie podatków od biletów lotniczych. Już wcześniej dostępna analiza wykazała, że obecne i proponowane środki mogą nie wystarczyć do osiągnięcia 55-proc. redukcji emisji do 2030 r. Jeśli cele klimatyczne nie zostaną osiągnięte, koalicjanci zastrzegają, że opracują dodatkowe polityki, co oznacza możliwość dostosowania polityk klimatycznych w trakcie ich realizacji.

Koalicjanci zapowiadają zmianę polityki gospodarczej

Nowa koalicja wyraziła chęć zwiększenia inwestycji publicznych, kosztem opóźnienia cięć wydatków rządowych. W 2024 r. deficyt ma wynieść 2,8 proc. PKB, zaś dług publiczny pozostać poniżej 60 proc. PKB. Koalicjanci planują obniżki podatków mające na celu poprawę warunków życia i zwiększenie konkurencyjności gospodarki.

Postulują także wzmocnienie praw pracowniczych oraz poprawę warunków pracy w sektorach o niskich płacach, m.in. przez zwiększenie minimalnej stawki godzinowej. Rząd planuje również wspierać innowacje i cyfryzację – przewiduje wsparcie dla start-upów technologicznych oraz rozwój infrastruktury cyfrowej, aby uczynić Niderlandy liderem w dziedzinie innowacji technologicznych.

Dostępność mieszkań

Kolejnym priorytetem holenderskiego gabinetu są działania mające na celu zwiększenie dostępności mieszkań. Planowane jest przyspieszenie procesów budowlanych i wprowadzenie ulg podatkowych dla deweloperów budujących mieszkania na wynajem. W najbliższych pięciu latach celem rządu jest doprowadzenie do podaży mieszkań na poziomie 100 tys. rocznie, co ma złagodzić kryzys mieszkaniowy.

Zmiana gabinetu zwiastuje trudniejsze relacje z UE

Rząd zamierza wprowadzić bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące przyjmowania nowych imigrantów. Prawdopodobnie będzie także przeciwny próbom zwiększania unijnego budżetu. W komentarzach, np. Politico, analitycy sugerują również chłodny stosunek do akcesji nowych członków wspólnoty, w tym Ukrainy.

Przeczytaj też https://raportcsr.pl/pie-polska-elektroenergetyka-moze-odejsc-od-wegla-juz-do-2040-roku/

Źródło: Tygodnik Gospodarczy PIE

Artykuł Holandia zmienia swą politykę. Także klimatyczną pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Działania wojenne spowodowały emisję 37 mln ton, pożary 22 mln ton. Istotne znaczenie dla klimatu miała także emisja metanu, spowodowana rozszczelnieniem gazociągów Nord Stream i Nord Stream 2, której skutki są szacowane na 16 mln ton ekwiwalentu CO₂. Każdy rosyjski i ukraiński żołnierz, zaangażowany w działanie, przyczynia się do emisji dodatkowych 13 ton ekwiwalentu CO₂ rocznie – szacuje brytyjska organizacja pozarządowa Obserwatorium Konfliktów i Środowiska.

Ukraina w ogniu

Kijowska Szkoła Ekonomii szacuje, że wartość zniszczonej infrastruktury podczas dwóch lat konfliktu wynosi 155 mld USD (144 mld EUR), co jest zbliżonym wynikiem do oszacowania Banku Światowego (152 mld USD, czyli 142 mld EUR). Dodatkowe koszty klimatyczne i środowiskowe, związane z emisją CO₂ oraz dewastacją ekosystemu Ukrainy, są szacowane przez Kijowską Szkołę Ekonomii na 16,4 mld USD (około 15,2 mld EUR).

Walka z rosyjskimi agresorami jest najważniejsza. Odtworzenie strat dla środowiska będzie możliwe po wojnie

💥The heavy caliber of the M1A1 Abrams tank is in operation☠️#UkraineWar #UkraineRussiaWar #UkraineWarNews pic.twitter.com/riyELoZ9fb

— ⚔️ Hunter UA ✠ 🇺🇸🇺🇦 (@UaCoins) February 28, 2024

Według szacunków ukraińskiego Ministerstwa Ochrony Środowiska, 14 proc. pożarów lasów w latach 2022-2023, obejmujących 67 tys. ha lasów na terenie Ukrainy było spowodowanych wojną. Według danych europejskiego systemu informacji o pożarach lasów, w 2022 r. spłonęło 261 tys. ha ukraińskich lasów, a w 2023 r. nieco mniej, bo 214 tys. ha. Ministerstwo szacuje, że łączne emisje spowodowane pożarami wywołanymi inwazją wyniosły 67,5 mln ton ekwiwalentu CO₂, czyli mniej więcej tyle, ile roczne emisje gazów cieplarnianych w Austrii.

Elektrownia jądrowa, woda, grunty

Poważne szkody dla środowiska naturalnego spowodowało wysadzenie przez wojska rosyjskie tamy na Dnieprze w Nowej Kachowce w czerwcu 2023 r. W wyniku zdarzenia 14 mld m3 wody zalało 634,47 km2 obszarów leśnych, w tym 14 obszarów chronionych o powierzchni ponad 80 tys. ha. Zalaniu uległo także ponad 1000 budynków mieszkalnych.

Obecnie, według raportów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, dzięki wydrążeniu 11 studni głębinowych, największa europejska elektrownia jądrowa ma dostateczne ilości wody do chłodzenia 6 reaktorów, pod warunkiem nieprodukowania energii elektrycznej. Taka sytuacja nie jest zrównoważona ani z perspektywy ekonomicznej, ani środowiskowej.

Koszt rekultywacji zanieczyszczonych obszarów lądowych władze Ukrainy szacują na ponad 1000 mld UAH (25 mld EUR). Koszt rekultywacji obszarów wodnych będzie niższy i wyniesie około 82 mld UAH (2 mld EUR).

W tej chwili konieczna jest pomoc dla ukraińskich żołnierzy, motywowana też własnym interesem i nie mylona z charytatywnością czy PR. Wpis Sandry Andersen Eiry, byłej deputowanej do norweskiego parlamentu, od dwóch lat walczącej na froncie, obecnie żołnierce w oddziale ukraińskiej piechoty morskiej.

Not something we usually do, so we made a day of it. For some great people who’s been helping and supporting consistently without making us feel like pieces in their monetizing schemes or PR puppets, never made us feel like beggars or forced ultimatums of what we have to do to pic.twitter.com/xwu4sPozKt

— The Dirty Dozen (@DirtydozenEira) February 29, 2024

O tym jak zachodnie firmy omijają antyrosyjskie sankcje przeczytasz TUTAJ.

Źródło: Tygodnik Gospodarczy PIE

Artykuł PIE: Koszty klimatyczne dwóch lat rosyjskiej inwazji wciąż rosną pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Chcesz wyeksportować objęty sankcjami towar do Rosji? Nic prostszego. Załaduj co trzeba do ciężarówki, przekrocz granicę z Białorusią i oddaj towar w ręce kupców z Azji Środkowej. Bo formalnie to im sprzedałeś czy sprzedałaś towar. A oni sobie już go dalej wywiozą. A komu tam potem odsprzedadzą, to ich sprawa. Kto zresztą będzie sprawdzał uzbeckie czy kirgiskie faktury?

Jak piszą eksperci PIE, mimo licznych sankcji nałożonych na handel z UE i USA, rosyjski import pod względem wartości wrócił do poziomu z 2021 r. Jak wynika z danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, rosyjski import wzrósł o 12 proc. w ujęciu rok do roku i aktualnie wynosi ok. 285 mld USD (w 2021 r. było to 293 mld USD). Wzrost importu do Rosji wynika głównie z przeniesienia handlu z Europy do Azji i innowacyjnych sposobów omijania sankcji handlowych.

Wzrost eksportu do Kirgistanu o 1800 procent

Z powodu braku możliwości handlu bezpośrednio z Rosją, część firm z Europy i Stanów Zjednoczonych eksportuje swoje towary do krajów Wspólnoty Niepodległych Państw, by tranzytem mogły trafić do Rosji.

Firmy zmieniły łańcuch dostaw, który biegnie np. przez Kirgistan, Armenię, Kazachstan Tadżykistan, Turkmenistan czy Uzbekistan. Średni miesięczny eksport do Kirgistanu pod koniec 2023 r. był nawet o 1800 proc. większy niż przed lutym 2022 r. dla Polski, 1200 proc. dla Niemiec i 870 proc. dla Rosji. Inna sprawa, że w ujęciu kwotowym, wolumen handlu nie jest duży – udział wszystkich krajów WNP w handlu z Rosją wynosi mniej niż 10 procent.

Kilka kirgiskich firm ukaranych. Kirgiskich. Kilka

Do początku 2024 r. nie zwrócono uwagi na problem eksportu towarów do Rosji przez kraje pośrednie – tylko kilka kirgiskich firm zostało objętych sankcjami. Ponadto zachodnie sankcje spowodowały zwiększenie rosyjskich obrotów handlowych z Chinami, Turcją i Kazachstanem. Ale to już wydaje się szerszy problem, wychodzący poza raportowanie niefinansowe europejskich firm. Całość informacji o omijaniu sankcji zamieszczonych przez Tygodnik Gospodarczy PIE poznasz TUTAJ.

Co z tym ESG?

Ano nic. Czy firmy de facto omijające sankcje łamią podstawy etycznego postępowania, oparte na Prawach Człowieka? Jest takie niemieckie słowo „jein”. Oznacza „tak i nie”. Faktycznie tak, formalnie nie. Bo co może zrobić zewnętrzny audytor oceniający raport niefinansowy? Może domyślać się, że za nagłym wzrostem eksportu do pięknego Turkmenistanu stoi eksport do Rosji. Lecz on nie jest od domysłów. Może co najwyżej wyrazić wątpliwość, czy turkmeński barak zwany magazynem, ma panele fotowoltaiczne na dachu. W końcu trzeba dbać o zielony łańcuch dostaw, bo planeta czeka. Sam nie poleci do Turkmenistanu aby to sprawdzić.

Przepisy i duch

Wniosek z tego taki, że raport ESG nie wystarczy do etycznej oceny firmy. Chcąc poznać jej faktyczną postawę wobec takiego wyzwania jakim są rosyjskie zbrodnie, trzeba popatrzeć też na dane związane z kierunkami eksportu. Mówiąc trywialnie – nie można dawać sobie mydlić oczu.

Są przepisy prawa. Lecz jest też duch prawa, pozwalający interpretować przepisy. I są przepisy dotyczące ESG. Lecz też oparty na Prawach Człowieka duch ESG, bez przestrzegania którego raporty ESG mogą być tylko marketingowym materiałem, by nie rzec, śmieciem.

Przeżyjemy to jeszcze raz. O ile przeżyjemy

Lenin powiedział, że „kapitaliści sprzedadzą nam sznur, na których ich powiesimy”. I miał dużo racji. Bo co, jeśli pozbawiona wystarczającego wsparcia i wykrwawiona Ukraina faktycznie przegra? Może zacznie się wojna hybrydowa na Bałtyku? A może pod but zostanie wzięta Azja Środkowa? „Kto nie pamięta historii, skazany jest na jej ponowne przeżycie” – ostrzegał filozof i pisarz George Santayana.

Tekst napisany w drugą rocznicę pełnoskalowej agresji przeciwko Ukrainie. Poniżej – pierwszy alarm przeciwlotniczy w Kijowie.

Publikujemy ten post o 4 rano. O tej porze dwa lata temu czołgi przekroczyły granice, na domy spadły pierwsze rakiety.

Rosja rozpoczęła pełnowymiarową inwazję na Ukrainę.
Kolejny etap wojny trwającej już od 10 lat pic.twitter.com/WKGOKXL8pC

— Biełsat (@Bielsat_pl) February 24, 2024

Artykuł Firmy omijają antyrosyjskie sankcje – i ESG [ANALIZA] pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W swym „Tygodniku Gospodarczym” PIE wskazuje, że aż 66 proc. wskazań w badaniu postrzegania ryzyk (Global Risks Perception Survey) uzyskały ekstremalne zdarzenia pogodowe jako najbardziej prawdopodobna przyczyna kryzysów w skali globalnej w 2024 roku. Badanie było przeprowadzone przez Światowe Forum Ekonomiczne (World Economic Forum – WEF).

Zobacz wizualizację „spirali klimatycznej” NASA

Na drugim miejscu, z wynikiem o 13 pkt. proc. niższym (53 proc. wskazań), znalazła się generowana z udziałem sztucznej inteligencji dezinformacja. Na trzecim – polaryzacja polityczna i społeczna (46 proc.).

Ekstremalne zdarzenia pogodowe nr 1

W perspektywie 10-letniej to właśnie ekstremalne zdarzenia pogodowe i klimatyczne oraz inne ryzyka klimatyczne i środowiskowe, są określane jako najpoważniejsze ze wszystkich, przed którymi stoimy. Są to takie zjawiska jak spadek bioróżnorodności, ograniczenie zasobów naturalnych oraz nieodwracalne zmiany w funkcjonowaniu ziemskich systemów przyrodniczych.

Opublikowany przez WEF The Global Risks Report 2024 został opracowany na podstawie kilku źródeł danych. Najważniejsze to globalne badanie postrzegania ryzyk prowadzone wśród ok. 1,5 tys. przedstawicieli środowisk akademickich, biznesu, instytucji rządowych, międzynarodowych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Jest też badanie opinii menadżerów (Executive Opinion Survey) z udziałem ponad 11 000 liderów biznesu ze 113 krajów.

Ryzyko globalne rośnie

Ryzyko globalne jest definiowane jako „możliwość wystąpienia zdarzenia, które miałoby negatywny wpływ na znaczną część światowego PKB, populacji lub zasobów naturalnych”. Ryzyka podzielono na pięć głównych kategorii: środowiskowe, ekonomiczne, geopolityczne, społeczne oraz technologiczne.

Obejrzyj rozmowę o roli budownictwa w walce ze zmianami klimatycznymi. Dalsza część tekstu pod filmem

Publikowane w ostatnich latach dane wskazują, że światowa gospodarka boleśnie odczuwa skutki degradacji środowiska oraz niedostatecznej skuteczności w ograniczaniu zmian klimatu. Bank Światowy szacuje, że spadek bioróżnorodności przyczyni się w 2030 r. do obniżenia światowego PKB o 2,3 procent. Natomiast a w krajach o najniższych dochodach nawet o 10 procent.

Bioróżnorodność, degradacja, pieniądze

Jak podaje Europejska Agencja Środowiska, straty gospodarcze spowodowane zdarzeniami pogodowymi i klimatycznymi wzrosły w UE w przeliczeniu na osobę z 9 EUR w 2012 r. do 117 EURw 2022 r., a więc 13-krotnie.

Polaryzacja społeczna i polityczna

W kontekście skuteczności globalnych mechanizmów zarządzania ryzykami, niepokoić może postępująca polaryzacja polityczna i społeczna, wskazywana jako trzecie największe ryzyko globalnych kryzysów.

Polaryzacja obniża zaufanie do instytucji międzynarodowych oraz negatywnie wpływa na efektywność rozwiązań bazujących na multilateralizmie, a do takich należą polityki klimatyczne i środowiskowe.

Na fundamentalne znaczenie porozumień globalnych wskazują uczestnicy badania WEF. Niemal 2/3 z nich jest zdania, że to właśnie traktaty i umowy globalne są najskuteczniejszym narzędziem redukcji gospodarczych ryzyk będących konsekwencją osłabiania równowagi przyrodniczej Ziemi.

Cały artykuł PIE przeczytaj TUTAJ

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

Artykuł Zmiany środowiskowe a światowa gospodarka. Jak będzie? pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Eksperci PIE wyciągnęli z raportu trzy najważniejsze wnioski. Zwracają uwagę, że kraje nordyckie nieprzerwanie dominują wśród państw z najwyższymi wartościami Indeksu Odpowiedzialnego Rozwoju publikowanego od 2019 r. przez Polski Instytut Ekonomiczny. To efekt harmonijnego łączenia wymiarów gospodarczego, społecznego i ekologicznego w strategiach rozwojowych tych krajów.

Skandynawowie górą

Szwecja zajęła najwyższe miejsce w ogólnym zestawieniu, mimo że nie wygrała w indywidualnych kategoriach. Świadczy to o równowadze między poszczególnymi aspektami rozwoju. Kraje skandynawskie osiągają najwyższe wskaźniki w kategoriach niezwiązanych z finansami, jak np. przeciętna długość życia. Najdłużej żyje się w Norwegii, Szwecji, Islandii i Danii. Wysokie wyniki związane są też z bezpieczeństwem, czystym środowiskiem i zdrowiem obywateli.

Kryzys energetyczny minimalizowany

Drugi wniosek – państwa Unii Europejskiej stosunkowo łagodnie przeszły przez kryzys energetyczny. Inflacja w strefie euro osiągnęła rekordowy poziom 10,6 proc. w październiku 2022 r. Rządy państw europejskich podjęły jednak działania mające minimalizować koszty społeczne. Dlatego, pomimo inflacji, konsumpcja w UE w latach 2019-2022 wzrosła o ok. 3,3 proc. W 2022 r. poziom konsumpcji w większości państw przekroczył wartości sprzed pandemii.

Polska awansuje

Wniosek trzeci – Polska zanotowała znaczący awans w rankingu Indeksu Odpowiedzialnego Rozwoju – przesunęła się z miejsca 33. na 26. To głównie efekt wzrostu dochodów rozporządzalnych oraz konsumpcji w ubiegłym roku. Wydatki konsumenckie rosły mocniej na tle państw unijnych.

Wciąż jednak są obszary do poprawy. W kategorii czynników pozapłacowych (filar III) średni wynik Grupy Wyszehradzkiej (8,3), jak i Polski (8,1), był niższy od średniej dla Unii Europejskiej (8,9). Spadek wyników jest związany z niższą oczekiwaną długością życia. Przyczyną regresu była pandemia COVID-19 i nadmierna śmiertelność, szczególnie wśród osób starszych, w czasie jej trwania.

Cały raport PIE jest dostępny TUTAJ

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

Artykuł PIE: Polska awansowała w rankingu Indeksu Odpowiedzialnego Rozwoju pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Polski miks elektroenergetyczny, czyli struktura wytwarzania energii elektrycznej, może być bez węgla już w 2040 r. – wynika z obliczeń modelu PEI Energy Mix, zrealizowanych w raporcie Polskiego Instytutu Ekonomicznego i Polskiego Funduszu Rozwoju. W scenariuszu przyspieszonych inwestycji w odnawialne źródła energii, obejmującym rewizję istniejących barier dla rozwoju fotowoltaiki i lądowej energetyki wiatrowej przy jednoczesnym rozwoju energetyki jądrowej, ostatnie bloki węglowe zostaną wyłączone w 2040 r. Wyzwaniem wciąż jednak pozostanie optymalny rozwój sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz inwestycji w magazyny energii w celu stabilizacji systemu elektroenergetycznego.

Energetyczne wyliczenia

W przypadku kontynuacji transformacji z priorytetyzacją inwestycji w energetykę jądrową energia elektryczna przestanie być wytwarzana z węgla w 2050 r. Obok stopniowego rozwoju odnawialnych źródeł energii, do 2040 r. powstanie ok. 7,8 GW mocy jądrowych, a do 2060 r. – ponad 9 GW. Większość bloków węglowych zostanie wyłączona dopiero po 2050 r., a w latach 2040-2050 będą one służyć wyłącznie do stabilizacji pracy systemu elektroenergetycznego. W 2030 r. tylko 30 proc. energii elektrycznej wytwarzane będzie z węgla, w 2040 r. – 6 proc., a od 2050 r. udział węgla spadnie do blisko 0 proc.

Miliardowe dopłaty do węgla

Ewentualny brak dekarbonizacji gospodarki jest bardziej kosztowny od transformacji energetycznej. Całkowity koszt rozwoju miksu elektroenergetycznego z utrzymaniem energetyki węglowej wynosi 2144 mld PLN, czyli o 393 mld PLN więcej niż przyspieszony rozwój OZE i o 331 mld PLN więcej niż kontynuacja transformacji.

Jednocześnie już dzisiaj węgiel wymaga miliardowych dopłat. Na świecie przeznaczano ok. 600 mld USD rocznie na wydobycie i spalanie paliw kopalnych. Według OECD, Polska w 2021 r. przeznaczyła na ten cel 0,3 proc. PKB, głównie na dotowanie węgla. Tymczasem produktywność polskich kopalni węglowych jest nawet 10-krotnie mniejsza niż w USA czy Australii i koszt wydobycia węgla w Polsce rośnie.

Albo rozwój, albo węgiel

Oprócz dopłat, trwanie przy węglu niesie za sobą inne koszty. Wysoki udział węgla w miksie elektroenergetycznym wpływa w dłuższej perspektywie na wzrost cen energii elektrycznej, co obniża atrakcyjność państwa dla inwestorów, zwłaszcza w energochłonnych sektorach przemysłu. Badanie firm w Niemczech pokazało, że ok. 30 proc. firm przemysłowych i motoryzacyjnych planuje relokację do USA czy Chin z powodu wysokich cen energii. Dołączenie do nie tylko unijnego, ale światowego trendu transformacji energetycznej będzie miało kluczowe znaczenie dla zapewnienia konkurencyjności polskiej gospodarki.

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

Artykuł PIE: Polska elektroenergetyka może odejść od węgla już do 2040 roku pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE), globalne zapotrzebowanie na miedź, kobalt i nikiel wzrośnie nawet o 46 proc. do 2030 r., a na stal o niecałe 10 proc. w scenariuszu neutralności klimatycznej.

Unijna ustawa o surowcach krytycznych (Critical Raw Materials Act – CRM) określa ambitny program recyklingu, który ma przeciwdziałać nadmiernemu uzależnieniu od dostaw surowców spoza UE. Według rozporządzenia CRM, celem jest wzrost poziomu odzysku metali, a recykling do 2030 r. ma odpowiadać za 15 proc. rocznego zużycia surowców w UE. Tymczasem średni czas eksploatacji turbiny wiatrowej i panelu fotowoltaicznego jest stosunkowo krótki i wynosi 20-30 lat. Z jednej strony wpływa to na wzrost zapotrzebowania na metale w celu budowy nowych urządzeń zeroemisyjnych, a z drugiej daje dostęp do surowców dla przemysłu recyklingowego.

Zużycie złomu stalowego poddanego recyklingowi w UE spadło ze 102,2 mln ton rocznie w 2005 r. do 87,9 mln ton w 2021 r., jednak wynikało to ze spadku produkcji stali ogółem. W latach 2012-2022 Unia była eksporterem netto metali nadających się do recyklingu, w tym stali. Tymczasem wykorzystanie złomu stalowego w procesie produkcji zmniejsza emisję CO₂ o 58 proc. W przypadku miedzi redukcja emisji sięga 65 proc., a aluminium ponad 90 proc. W kolejnych 5 latach Unia może stać się importerem odpadów m.in. stalowych w celu zabezpieczenia rosnącego zapotrzebowania.

Polska w latach 2019-2021 odpowiadała średnio za 1 proc. unijnego importu metali nadających się do recyklingu i blisko 5 proc. eksportu. Od 2019 r. Polska pozostaje eksporterem netto odpadów metalowych i od tego roku eksportowała średnio 800 tys. ton złomu, jednak zachodzące zmiany regulacyjne dotyczące wykorzystania surowców w UE mogą wpłynąć na rozwój rynku recyklingu w regionie. W I połowie 2023 r. Unia Europejska zwiększyła import odpadów żelaznych z Ukrainy 13,1 razy (do 89,8 tys. ton) w porównaniu z analogicznym okresem 2022 r. Do Polski dostarczono 82,2 tys. ton, czyli ponad 90 proc. ukraińskiego złomu, 70 razy więcej licząc rok do roku.

Źródło: Tygodnik Gospodarczy PIE

Artykuł PIE: Recykling kluczem dla zaspokojenia unijnego zużycia metali pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W opublikowanym 2023 Strategic Foresight Report, opracowanym na podstawie analiz Wspólnego Centrum Badawczego, Komisja Europejska przedstawiła główne ryzyka i szanse związane z przyszłością UE. Głównymi wyzwaniami do 2050 r. pozostaną: transformacja energetyczna, utrzymanie konkurencyjności, poziomu życia i spójności społeczno-politycznej UE oraz geopolityczne napięcia zagrażające demokracji i światowemu bezpieczeństwu.

Ogromna skala wydatków – kto je pokryje?

Na część tych wyzwań odpowiedzią mają być zwiększone wydatki inwestycyjne, z których najistotniejszym pozostanie transformacja klimatyczna. Osiągnięcie celów Zielonego Ładu, REPowerEU i Net Zero Industrial Act będzie wymagać inwestycji w UE w wysokości 631,5 mld EUR rocznie. To ponad trzykrotnie więcej niż obecny budżet UE, wynoszący 186,6 mld EUR na 2023 r., i około 8 proc. łącznego budżetu państw członkowskich i UE.

Z tej przyczyny istotną rolę w finansowaniu transformacji będą pełnić środki państw członkowskich i inwestycje prywatne. Ważnym wyzwaniem pozostanie obronność Europy, na którą państwa członkowskie będą wydawać rocznie 284 mld EUR. Inwestycji na poziomie 125 mld EUR rocznie będzie też wymagać uzupełnienie luki cyfrowej, a około 38,4 mld EUR rocznie będzie kosztowało finansowanie 10-letniego planu odbudowy Ukrainy.

Cztery scenariusze i odejście od PKB

Komisja przedstawiła 4 scenariusze rozwoju UE na lata 2023-2050, w zależności od poziomu współpracy i zaangażowania państw członkowskich w cele transformacji energetycznej. Proponuje też odejście od PKB jako głównego wskaźnika rozwoju. Zamiast niego Komisja postuluje zmodyfikowany, pilotażowy wskaźnik, uwzględniający oczekiwaną długość i poziom życia. Scenariusz „Eko-państwa”, możliwy przy współpracy i głębokim zaangażowaniu w transformację, zachowywałby wiodącą rolę państw członkowskich.

Optymistyczny scenariusz „Boom zielonych biznesów” zakłada wykorzystanie szansy na rozwój zrównoważonych technologii za pomocą mechanizmów rynkowych. Bardziej pesymistyczny scenariusz „Glokalny eko-świat” opisuje głęboki klimatyczny, społeczny i gospodarczy kryzys UE spowodowany niskim zaangażowaniem w transformację prowadzi do oddolnej zmiany postaw społecznych. Scenariusz „Zazielenianie poprzez kryzys” wskazuje, że w przypadku pogłębienia globalnych politycznych i klimatycznych kryzysów odpowiedzią na wyzwania może być pogłębienie integracji UE w kierunku systemu federalnego.

Sprawiedliwa transformacja, aktywna polityka inwestycyjna i fiskalna, demokratyczna partycypacja oraz globalna współpraca mają być odpowiedzią na wyzwania, z którymi, według Komisji, będą musiały zmierzyć się państwa UE.

O Polskim Instytucie Ekonomicznym

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny z historią sięgającą 1928 roku. Jego obszary badawcze to przede wszystkim makroekonomia, energetyka i klimat, handel zagraniczny, foresight gospodarczy, gospodarka cyfrowa i ekonomia behawioralna. Instytut przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce, z uwzględnieniem sytuacji międzynarodowej.

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

Artykuł PIE: Komisja Europejska przedstawiła 4 wizje klimatycznej i gospodarczej przyszłości UE. W tle ponad bilion euro rocznie pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Import netto w tym okresie wyniósł 2,2 kilowatogodzin ( TWh), podczas gdy rok wcześniej eksport netto był na poziomie 0,7 TWh, a miesiąc wcześniej eksport netto wyniósł 1,2 TWh. Najwięcej energii w ostatnim miesiącu Niemcy importowały z Francji (0,9 TWh), Danii (0,7 TWh) i Austrii (0,5 TWh).

Wyłączenie ostatnich elektrowni jądrowych krytykowała zarówno opinia publiczna
(65 proc. ankietowanych w kwietniu 2023 r. było za wydłużeniem ich działania), jak i rząd Bawarii, w której znajdował się reaktor Isar.

Przed wyłączeniem ostatnich reaktorów przestrzegali także naukowcy z uniwersytetu Colombia – koszt wyłączenia reaktorów jądrowych od 2011 r. szacowany jest na 3-8 mld EUR rocznie .

Z kolei według badaczy London School of Economics, Uniwersytetu California i Uniwersytetu Carnegie Mellon, skumulowane szacunkowe emisje w latach 2011-2035, których można by uniknąć, gdyby zamiast mocy jądrowych wycofywać moce węglowe, wyniosą 1,4 gigaton (Gt).

O Polskim Instytucie Ekonomicznym

Polski Instytut Ekonomiczny to publiczny think tank ekonomiczny z historią sięgającą 1928 roku. Jego obszary badawcze to przede wszystkim makroekonomia, energetyka i klimat, handel zagraniczny, foresight gospodarczy, gospodarka cyfrowa i ekonomia behawioralna. Instytut przygotowuje raporty, analizy i rekomendacje dotyczące kluczowych obszarów gospodarki oraz życia społecznego w Polsce, z uwzględnieniem sytuacji międzynarodowej.

Źródło: Tygodnik PIE/PIE

Artykuł PIE: Wyłączenie elektrowni jądrowych zwiększa dług energetyczny niemieckiej gospodarki i emisję CO2 pochodzi z serwisu RAPORT CSR.