Wyniki raportu: kobiety nadal w mniejszości

Podczas konferencji prasowej inaugurującej 18. edycję kampanii „Dziewczyny na politechniki!” przedstawiono raport „Kobiety na politechnikach 2025”. Został on opracowany przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy (OPI-PIB) oraz Fundację Edukacyjną Perspektywy.

Z danych wynika, że kobiety stanowią jedynie 33,5 proc. studentów uczelni technicznych. Udział ten od lat utrzymuje się na podobnym poziomie. Szczególnie niska reprezentacja kobiet widoczna jest na kierunkach związanych z nowymi technologiami – informatykę studiuje tylko ok. 17 proc. kobiet. Wyjątkiem jest inżynieria biomedyczna, gdzie kobiety stanowią aż 62 proc.

Zmieniać nie kobiety, a system

Dr Anna Knapińska z OPI-PIB zaznaczyła, że to nie kobiety powinny się zmieniać, lecz środowisko naukowe i akademickie. Jej zdaniem uczelnie techniczne powinny aktywnie budować inkluzywną atmosferę, w której kobiety będą czuły się komfortowo i bezpiecznie. Ostrzegła przed tzw. „klimatem męskiej szatni”, który może zniechęcać studentki do pozostania na kierunkach technicznych. – Kobiety chętniej aplikują do laboratoriów i zespołów kierowanych przez inne kobiety. Kobiety przyciągają kobiety – zaznaczyła.

Dalsza część tekstu jest pod relacją z debaty Instytutu ESG

Głos studentek: mniej rywalizacji, więcej wsparcia

Palina Kaminskaya, studentka informatyki z Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych i ambasadorka kampanii „Dziewczyny na politechniki!”, zwróciła uwagę, że kobiety często muszą udowadniać swoje kompetencje bardziej niż mężczyźni.
– Mężczyźni na studiach informatycznych częściej wchodzą w tryb rywalizacji. Kobiety – chcąc nie chcąc – muszą się do niego dostosować. Ważne jest, by edukować mężczyzn i budować środowisko wspierające wszystkich – mówiła.

Równe szanse zaczynają się w dzieciństwie

Bianka Siwińska, prezeska Fundacji Perspektywy, zaznaczyła, że chłopcy są często od małego wspierani w rozwijaniu zainteresowań technologią, czego dziewczynki nie zawsze doświadczają – mimo że mają takie same zdolności i możliwości. – Dziewczynki potrzebują tylko sygnału, że to także ich ścieżka – podkreśliła.

Dalsza część tekstu jest pod wypowiedzią prof. Aleksandry Przegalińskiej z Akademii Leona Koźmińskiego

Gdzie znaleźć raport?

Pełna wersja raportu „Kobiety na politechnikach 2025” jest dostępna bezpłatnie w serwisie RAD-on.

Źródło: naukawpolsce.pl

To też może Cię zainteresować:

Co czwarty naukowiec i inżynier w Europie to kobieta

Artykuł Kobiety w nowych technologiach: wciąż za mało, choć potencjał ogromny pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Kampania towarzyszy pracom nad „Planem Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska”, który wkrótce zostanie opublikowany i poddany konsultacjom publicznym.

Wyjątkowa wartość Puszczy Białowieskiej

Spośród 1223 obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, tylko około stu to lasy o unikatowym znaczeniu. Puszcza Białowieska to jeden z ostatnich i najlepiej zachowanych kompleksów leśnych o charakterze pierwotnym w Europie. Jest to także pierwszy polski obiekt przyrodniczy, który znalazł się na prestiżowej liście UNESCO.

„Celem kampanii jest szerzenie wiedzy o wyjątkowej wartości Puszczy Białowieskiej oraz konieczności jej ochrony” – podkreśla Michał Marcinkowski, kierownik projektu w Instytucie Ochrony Środowiska – Państwowym Instytucie Badawczym.

Puszcza wyróżnia się niezwykle wysoką różnorodnością biologiczną, wynikającą z bogatej mozaiki siedlisk. Co roku odkrywane są tu nowe gatunki grzybów i bezkręgowców. Czyni to ten teren jednym z najbardziej fascynujących obszarów przyrodniczych na świecie.

Kampania edukacyjna i walka z mitami

Głównym założeniem kampanii jest edukacja społeczeństwa w zakresie ochrony Puszczy Białowieskiej. A także rozwianie mitów związanych z jej statusem i funkcjonowaniem. Wiedza na temat różnych form ochrony, ich wpływu na ekosystem, lokalną społeczność i gospodarkę, jest kluczowa dla właściwego zrozumienia roli Puszczy jako dziedzictwa o globalnym znaczeniu.

Dodatkowo, projekt ma na celu informowanie opinii publicznej w Polsce i za granicą o postępach prac nad Planem Zarządzania Puszczą Białowieską. Plan stanowi istotny dokument strategiczny dla przyszłości tego obszaru.

„Jedyna na świecie” – hasło kampanii

Hasło kampanii – „Jedyna na świecie. Puszcza Białowieska” – ma na celu podkreślenie jej niepowtarzalności oraz znaczenia przyrodniczego, kulturowego i historycznego. Puszcza to nie tylko naturalny las, ale także przestrzeń pionierskich badań naukowych. To właśnie tutaj prowadzone są innowacyjne analizy nad ekstraktem z korzeniowca sosnowego, który może mieć zastosowanie w leczeniu nowotworów. Jak też nad złotoporkiem niemiłym – grzybem wspomagającym walkę ze zgnilcem amerykańskim, groźną chorobą pszczół.

Puszcza Białowieska inspiruje naukowców z całego świata, stanowiąc żywe laboratorium natury i przykład harmonijnego współistnienia człowieka z przyrodą.

Gdzie znaleźć więcej informacji? I rozwiąż quiz!

Wszystkie materiały dotyczące kampanii oraz prac nad „Planem Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska”, realizowanym na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, dostępne są na stronie IOP-PAN.

Dodatkowo,  do sprawdzenia swojej wiedzy na temat Puszczy, rozwiązując quiz „Sprawdź, jak dobrze znasz Puszczę Białowieską!”.

Źródło: IOP-PAN

To też może Cię zainteresować:

Naukowcy używają algorytmów uczenia maszynowego do wykrywania nawłoci

Artykuł Puszcza Białowieska – unikalny skarb natury. Rusza kampania edukacyjna IOP-PAN pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

To niepokojące odkrycie wskazuje, że bioróżnorodność genetyczna, kluczowa dla przystosowania organizmów do zmieniających się warunków środowiska, jest zagrożona. Bez niej wiele pospolitych gatunków, istotnych dla ekosystemów i ludzkości, może nie przetrwać.

Zmniejszająca się pula genów osłabia odporność ekosystemów

Dr hab. Aleksandra Biedrzycka z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie podkreśla w wypowiedzi dla PAP, że bioróżnorodność rozpatrywana jest na trzech poziomach: ekosystemów, międzygatunkowym oraz genetycznym. Ten ostatni, choć najbardziej podstawowy, bywa często pomijany w ochronie przyrody. Tymczasem zmienność genetyczna decyduje o zdolności gatunków do przystosowania się do zmian klimatycznych, pojawienia się nowych patogenów czy ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Dr hab. Maciej Konopiński z PAN zaznacza, że im mniejsza różnorodność genetyczna, tym mniejsze szanse gatunku na przetrwanie. „To jak zestaw narzędzi na długą wyprawę rowerową – im mniej elementów w ekwipunku, tym większe ryzyko, że awaria zakończy podróż” – obrazowo wyjaśnia naukowiec.

Globalny spadek różnorodności genetycznej – wyniki badań

W styczniu 2025 roku prestiżowe czasopismo „Nature” opublikowało wyniki metaanalizy badań prowadzonych przez ostatnie 30 lat. Naukowcy, w tym dr hab. Aleksandra Biedrzycka oraz dr hab. Maciej Konopiński, przeanalizowali dane z ponad 80 tysięcy artykułów, obejmujących 628 gatunków zwierząt, roślin i grzybów z 141 krajów. Wyniki są alarmujące – spadek różnorodności genetycznej dotyczy dwóch trzecich badanych organizmów, a najbardziej dotknięte są ptaki i ssaki.

Co istotne, do tej pory spadek zmienności genetycznej przypisywano wyłącznie gatunkom zagrożonym wyginięciem. Najnowsze badania pokazują, że problem dotyczy także organizmów pospolitych, co może mieć daleko idące konsekwencje dla całych ekosystemów.

Kluczowe dla ludzkości gatunki w niebezpieczeństwie

Dr Konopiński zwraca uwagę, że globalny spadek bioróżnorodności może prowadzić do wyginięcia organizmów niezbędnych dla ludzi, takich jak owady zapylające. Ich rola w ekosystemie jest kluczowa – odpowiadają za zapylanie roślin uprawnych, a tym samym za produkcję żywności.

Badacze przypominają, że zmiany klimatyczne są coraz bardziej ekstremalne. W lutym 2025 roku w Tatrach odnotowano -40°C, podczas gdy w Rio de Janeiro temperatura sięgała +44°C. „Jeśli gatunki posiadają odpowiednie warianty genów, mają szansę na przetrwanie. Bez nich są skazane na wymarcie” – zaznacza dr Biedrzycka.

Nowe podejście do ochrony przyrody – jak możemy pomóc?

Eksperci podkreślają, że konieczna jest zmiana podejścia do ochrony przyrody – zamiast koncentrowania się wyłącznie na gatunkach zagrożonych, większy nacisk należy położyć na zabezpieczenie populacji pospolitych. „Dla ludzkości najważniejsze będzie przetrwanie całych ekosystemów i gatunków odpornych na zmiany” – podkreśla dr Biedrzycka.

Czy można zahamować ten proces? Głuszec w toku

Choć sytuacja jest poważna, badacze wskazują na rozwiązania. Ich analiza wykazała, że odpowiednio prowadzone działania ochronne mogą pomóc w utrzymaniu lub nawet poprawie zmienności genetycznej.

„Dokonaliśmy oceny metod stosowanych w ochronie przyrody i okazuje się, że mogą one pomóc w utrzymaniu zmienności genetycznej, a czasem także mogą się przyczynić do jej poprawienia. Samo utrzymywanie siedlisk, ich odtwarzanie i tworzenie łączności między nimi – co jest głównym dogmatem ochrony przyrody – niestety nie wystarczy” – powiedziała dr Biedrzycka. Dodała, że sprawdzają się bardziej aktywne metody zarządzania ochroną przyrody, jak np. wykorzystywanie osobników z populacji o większej zmienności genetycznej do zasilania populacji, które mają mniejszą różnorodność genetyczną, a są krytycznie zagrożone.

Dobrym przykładem jest program ochrony głuszca w Polsce. Izolowane populacje tego ptaka od lat są odbudowywane, ale badania genetyczne wykazały, że osobniki z różnych linii filogenetycznych nie powinny być krzyżowane. Dlatego do zasilania populacji północnych sprowadza się osobniki ze Szwecji.

Pilna potrzeba koordynacji działań

Eksperci zwracają uwagę, że w Polsce brakuje jednolitego systemu monitorowania bioróżnorodności genetycznej. Nie ma też instytucji koordynującej takie działania. „Utrata zmienności genetycznej to zagrożenie nieodwracalne – jej odbudowa trwa tysiące lat. Dlatego konieczne są natychmiastowe działania” – apeluje dr Konopiński.

Naukowcy podkreślają, że tylko poprzez zintegrowane strategie ochrony możemy zapewnić przyszłość kluczowym gatunkom, a tym samym – całej ludzkości.

Źródło i cała informacja: naukawpolsce.pl/Joanna Morga

Artykuł Spadek różnorodności genetycznej – zagrożenie dla przetrwania ludzkości pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Koty a ekosystem – realne zagrożenie – odstrzał kotów

Specjaliści podkreślają, że konieczne są zmiany prawne, które ograniczą skalę tego zjawiska. Wśród proponowanych rozwiązań wymieniają obowiązkową kastrację kotów, zakaz ich swobodnego wypuszczania oraz tworzenie azyli dla kotów bytujących na wolności. Zdaniem naukowców działanie w tym zakresie jest konieczne, by zapobiec dramatycznym skutkom, jakie miały miejsce w Australii czy Nowej Zelandii, gdzie konieczne stały się masowe odstrzały kotów.

Badania prowadzone przez zespół dr. hab. Michała Żmihorskiego, dyrektora Instytutu Biologii Ssaków PAN, potwierdzają skalę problemu. Wyniki badań opublikowane w „Global Ecology and Conservation” wskazują, że każdego roku koty zabijają w Polsce około 631 milionów ssaków i 144 milionów ptaków. Wiele z tych zwierząt to gatunki chronione, których populacja jest zagrożona.

Kontrowersje wokół wolno bytujących kotów

Dyskusję na temat zagrożenia ze strony kotów wywołała niedawna wypowiedź posłanki Zielonych, Małgorzaty Tracz, która stwierdziła, że „koty wolno bytujące to nie problem”. Jej stanowisko spotkało się z ostrą krytyką zarówno ze strony ekologów, jak i organizacji zajmujących się ochroną przyrody. Wskazują oni, że koty wychodzące są narażone na liczne zagrożenia, a ich instynkt łowiecki stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo dla dzikiej fauny.

Katarzyna Udrycka z Fundacji „Noga w Łapę” przytacza dane z USA, gdzie koty przyczyniają się do śmierci od 1,5 do 3 miliardów ptaków rocznie, co czyni je główną przyczyną ich śmiertelności. Badania pokazują, że chociaż koty polują głównie na małe ssaki, to około 20% ich zdobyczy stanowią ptaki. W Polsce łączna liczba ptaków zabijanych przez koty przekracza 144 miliony rocznie, co ma ogromne konsekwencje dla krajowej populacji ptaków.

Koty – inwazyjny gatunek obcy

Według naukowców kot domowy spełnia kryteria inwazyjnego gatunku obcego, ponieważ nie jest naturalnym elementem polskiego ekosystemu. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie umieścił kota na liście gatunków inwazyjnych, choć nie znalazł się on na oficjalnych listach Unii Europejskiej czy Polski. To sprawia, że trudniej jest podejmować skuteczne działania na rzecz ochrony dzikiej fauny przed negatywnym wpływem tych drapieżników.

Badania wykazują również, że wbrew popularnym przekonaniom koty nie są skutecznym sposobem na ograniczenie populacji szczurów. Dr Żmihorski podkreśla, że koty rzadko polują na szczury, a ich obecność jedynie zmienia zachowania tych gryzoni, sprawiając, że stają się one mniej widoczne dla ludzi.

Rozwiązania – co należy zrobić?

Eksperci są zgodni, że należy podjąć zdecydowane działania, by ograniczyć swobodny dostęp kotów do środowiska naturalnego. Najważniejsze kroki to:

• Obowiązkowa kastracja i sterylizacja kotów, aby zapobiec ich nadmiernemu rozmnażaniu.
• Zakaz swobodnego wypuszczania kotów bez opieki na zewnątrz.
• Edukacja właścicieli, by uświadomić im, jakie konsekwencje niesie za sobą pozwalanie kotom na polowanie.
• Tworzenie azyli dla wolnożyjących kotów, co pomoże ograniczyć ich negatywny wpływ na dziką faunę.

Dr Żmihorski podsumowuje: „Musimy działać teraz, zanim problem wymknie się spod kontroli. Ochrona dzikiej przyrody i dobrostan kotów mogą iść w parze, ale wymaga to mądrych decyzji i odpowiedzialności ze strony właścicieli oraz decydentów”.

Czy koty powinny mieć nieograniczony dostęp do środowiska? Coraz więcej badań i opinii ekspertów wskazuje, że odpowiedź jest jednoznaczna – nie. To my, ludzie, jesteśmy odpowiedzialni za ochronę zarówno naszych domowych pupili, jak i dzikiej przyrody, która coraz bardziej potrzebuje naszej pomocy.

Źródło: naukawpolsce.pl

To też może Cię zainteresować:

Naukowcy używają algorytmów uczenia maszynowego do wykrywania nawłoci

Artykuł Koty a ochrona dzikiej przyrody – eksperci alarmują pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Naukowcy wykorzystali algorytmy uczenia maszynowego do analizy zdjęć satelitarnych, aby sprawnie i skutecznie wykrywać pola nawłoci. Może to pomóc w zwalczaniu inwazji tej rośliny – poinformowała serwis Nauka w Polsce kierująca zespołem badawczym dr Magdalena Lenda z IOP PAN w Krakowie.

Artykuł Naukowcy używają algorytmów uczenia maszynowego do wykrywania nawłoci pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Sprawa gatunków inwazyjnych jest ważna, bo jak się szacuje, roczne szkody w środowisku spowodowane przez gatunki obce w Stanach Zjednoczonych, Brazylii, Południowej Afryce, Wielkiej Brytanii, Indiach oraz Australii oceniono na ok. 100 mld dolarów.

Jak pisze Instytut Ochrony Przyrody PAN (IOP PAN) inwazje biologiczne obcych gatunków uznawane są obecnie za jedno z największych zagrożeń dla światowej przyrody. Tak duża skala tego problemu wynika między innymi z faktu, że jest to jeden z najmniej przewidywalnych i najbardziej dynamicznych procesów przyrodniczych będących skutkiem rozwoju cywilizacji. Jednocześnie inwazje biologiczne pozostają jednym z najmniej zbadanych i najsłabiej rozpoznawanych zagrożeń dla różnorodności biologicznej.

Koty to też problem. Magazyn „Nature Communication” informował, że w samych Stanach Zjednoczonych rocznie koty domowe rocznie uśmiercają od 1.3 do 4 mld ptaków oraz od 6 do ponad 22 mld małych ssaków.

W RaportCSR.pl pisaliśmy o groźnej roślinie inwazyjnej, jaką jest nawłoć kanadyjska, cytując opinie dra hab. Dawida Moronia z Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, prof. dr hab. Piotra Tryjanowskiego z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz dr Magdaleny Lendy z IOP PAN.

Kot domowy, ale obcy. I inwazyjny

Wyjaśniając swoją decyzję o ulokowaniu kota domowego na liście gatunków inwazyjnych, eksperci z IOP PAN napisali m.in.:„Ponieważ istnieją jednoznaczne dowody naukowe na negatywny wpływ kota domowego na rodzimą różnorodność biologiczną, powinien on być zaliczany w naszym kraju do inwazyjnych gatunków obcych. Opinia ta jest zgodna z opinią sformułowaną przez zespół zajmujący się inwazyjnymi gatunkami obcymi w ramach działań Komisji Europejskiej”.

Nie każdy gatunek inwazyjny jest szczególnie groźny

Dalej zaznaczyli, że baza danych Gatunki obce w Polsce stanowi źródło informacji o niemal 1800 gatunkach obcych w Polsce. Znaczna część z nich, zgodnie z przyjętymi definicjami, to inwazyjne gatunki obce. Jednak w świetle unijnych i polskich przepisów koty nie kwalifikują się na wpisania na listę gatunków stwarzających zagrożenie dla UE czy dla Polski (pełne wyjaśnienie IOP PAN można przeczytać TUTAJ). Bo tylko część inwazyjnych gatunków obcych jest szczególnie groźna dla rodzimej bioróżnorodności.

Oznacza to, że poza zakazem wprowadzania do środowiska i przemieszczania w środowisku przyrodniczym, właścicieli kotów domowych nie obowiązują surowe przepisy dotyczące gatunków inwazyjnych uznanych za zagrożenie dla Unii czy dla Polski. Na przykład nie muszą oni uzyskiwać zezwoleń na ich przetrzymywanie. Kot domowy może też być legalnie, bez stosownych zezwoleń, sprzedawany i kupowany.

Bóg stworzył kota, żeby człowiek mógł głaskać tygrysa

Opisywaniem nieporozumień i starć w opisywanej sprawie nie będziemy się zajmować, bo niczego nie wyjaśniają. Należy jeszcze zacytować przyrodników z IOP PAN: „Instytut Ochrony Przyrody PAN przeciwstawia się jakiemukolwiek okrucieństwu względem zwierząt, a zaliczenie kota domowego do inwazyjnych gatunków obcych nie oznacza i nie może tłumaczyć znęcania się nad nimi. Właściciele kotów są zobowiązani do troski o swoje zwierzęta. Wypuszczanie i porzucanie kotów naraża te zwierzęta na choroby i przedwczesną śmierć, np. w wyniku kolizji z samochodami, oraz zagraża rodzimym gatunkom zwierząt”.

I na koniec warto przypomnieć opinię Victora Hugo, że „Bóg stworzył kota, żeby człowiek mógł głaskać tygrysa”. Jest to prawda, domowe koty są doskonałymi łowcami.

Artykuł Koty są inwazyjnym gatunkiem obcym, ale nie w świetle polskiego i unijnego prawa [WYJAŚNIAMY] pochodzi z serwisu RAPORT CSR.