Juliusz Erazm Bolek „Abracadabra” – powrót po 15. latach

Juliusz Erazm Bolek. Fot. Justyna Lenart

W czwartek, 20 marca 2025 roku, w przeddzień Światowego Dnia Poezji, ustanowionego przez UNESCO, w Galerii Wieża, na warszawskim Ursynowie, odbędzie się spotkanie autorskie, którego głównym gościem będzie poeta Juliusz Erazm Bolek. W Galerii Wieża obecnie jest prezentowana wystawa plakatów poetyckich „Wieża Poezji” tego artysty. Juliusz Erazm Bolek jest jednym z laureatów nagrody Światowego Dnia Poezji ustanowionego, przez UNESCO.

Spotkanie z Juliuszem Erazmem Bolkiem, organizowane w Galerii Wieża, będzie poświęcone jego książce „Abracadabra”, która ukazała się dokładnie 15 lat temu jako nagroda Światowego dnia Dnia Poezji, ustanowionego prze UNESCO. Premiera publikacji odbyła się w 2010 roku, w warszawskim Klubie Księgarza. Poezję w języku polskim angielskim zaprezentował wybitny aktor Krzysztof Gosztyła, książę „Abracadabra” zaprezentował Jarosław Klejnocki – krytyk literacki, poeta i ówczesny Dyrektor Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Spotkanie poprowadził prof. Karol Samsel. Oprawą muzyczną zajął się Juliusz Rogulski.

Książka „Abrakadabra” jest uważana za jedną z najlepszych i najważniejszych publikacji Juliusza Erazma Bolka. Ukazała się staraniem nieistniejącego już Wydawnictwa IBiS. Publikacja ukazała się w 2. wersjach językowych: polsko-angielskiej (przekład Anita i Andrew Fincham) i polsko-rosyjskiej (przekład Wiera Winogorowa). Książka „Abracadabra” została opublikowana w bardzo wysokim, jak na tom poezji, nakładzie 3.000 egzemplarzy. Czarna okładka zwraca uwagę, albowiem wyjątkowo rzadko zdarza się, aby obwoluta książki była koloru czarnego. Wzrok też przyciąga wyjątkowy układ liter składający się na słowo „Abracadabra”. Publikacja zawiera piękne grafiki Macieja Dworaka.

Abracadabra to słowo pochodzące prawdopodobnie z języka aramejskiego. Od starożytności posługiwano się nim jako formułą magiczną. Wierzono, że ma moc wpływania na rzeczywistość. Czy zatem tom „Abrakadabra” Juliusza Erazma Bolka to czary? Z lektury wynika, że to książka magiczna. W swej treści odwołująca się do realizmu magicznego. Ta tendencja artystyczna, już w XX wieku, inspirowała twórców takich jak Michaił Bułhakow, Julio Cortázar, Gabriel García Márquez, Günter Grass, Salman Rushdie, Patrick Süskind, Carlos Fuentes, Milan Kundera. Juliusz Erazm Bolek wpisuje się w ten nurt. Jego utwory można by uznać za bardzo racjonalne, z trzeźwym osądem świata.

W wierszach, opublikowanych w książce „Abracadabra”, co jakiś czas, pojawiają się zdarzenia fantastyczne, zagadkowe, po prostu poetyckie, bo choć rzeczywistość wydaje się dogłębnie zbadana to ciągle pozostająca, w jakimś wymiarze, tajemnicą. Często nienazwaną tajemnicą. Juliusz Erazm Bolek w taki właśnie niewytłumaczony świat wprowadza zaintrygowanego Czytelnika, zarówno filozoficznymi refleksjami jak i humorem. Zagłębiając się w jego twórczość można przyznać, że jest świetnym Przewodnikiem po rzeczywistości, która, czasem nieoczekiwanie, bywa magiczna. Abrakadabra.

Książka „Abracadabra” zawiera kilkadziesiąt wierszy, które napisał Juliusz Erazm Bolek. Zostały one pogrupowane na 4 rozdziały: „Zanim”, „Żądanie powietrza”, „Kwadratura koła” i „Potwierdzenie cudu”. Wszystkie utwory są na bardzo wysokim poziomie, potwierdzającym kunszt i warsztat pisarski poety. Do najczęściej cytowanych należą wiersze: pełen niepokoju „Diabeł”, depresyjny „Sam ze sobą”, egzystencjalny „Teraz tutaj”, wyjątkowy i rewelacyjny „Neony”, magiczny „Złota żyła” i „Stary dom”, filozoficzny „Kwadratura koła”, romantyczny „Łapy niedźwiedzia” piękny „Koty”, nostalgiczny „Pustynia”, erotyczny „Brzozy”, surrealistyczny „Dali”. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się utwór „Nadchodzisz nocą”, który jest prezentowany jako piosenka oraz poemat „Ja” stanowiący podstawę monodramu oraz spektaklu „JaMy”.

Wielkim adoratorem, fanem i interpretatorem poematu „Ja”, opublikowanego w książce „Abracadabra” Juliusza Erazma Bolka jest Wiesław Bołtryk, który wielokrotnie przedstawiał ten utwór, w czasie swoich występów publicznych. Jedno z takich wystąpień zostało nagrane i jej dostępne w serwisie internetowym youtube (https://www.youtube.com/watch?v=RzWo_YFA1BQ). Vlasta Traczyk urzeczona wierszem „Nadchodzisz nocą” skomponowała muzykę do tego utworu. Tak powstała piosenka wykonywana przez Kaję Mianowaną – liderkę zespołu muzycznego MelluSya (https://www.youtube.com/watch?v=SrQvK_p6FWY). W 2011 roku, powstał kalendarz poetycki „Abracadabra’” z ilustracjami, które wykonała dr Luiza Kwiatkowska, inspirując się wierszami z książki pod tym samym tytułem Juliusza Erazma Bolka.

„Tom „Abracadabra”, której autorem jest  Juliusz Erazm Bolek to bardzo oryginalna poezja, nie mająca w zasadzie odpowiednika w polskiej twórczości.” – Twierdzi Stefan Jurkowski – krytyk literacki i poeta. – „Publikacja to opis, widzianego z dystansu świata; świata przetworzonego przez wyobraźnię autora. Jest to niby rzeczywistość realistyczna, ale przefiltrowana przez jego osobowość, wobec tego znacznie odbiegająca od zauważonego, zastanego pierwowzoru. Samotność, ale nie wykluczenie, czasami zwątpienie, próba uczestnictwa w rzeczywistości, ale na własną miarę (świadomość jest tutaj najważniejszą miarą), to motywy przewijające się w tej poezji pisanej przeciw wszelakim konwencjom.” – Przekonuje Stefan Jurkowski – krytyk literacki i poeta.

“Dystans, ironia, humor poetyckiego słowa pogłębiają i podkreślają wielowarstwowość poetyckiego świata Juliusza Erazma Bolka, Świata przedstawionego, ale przecież wykreowanego przez poetę.” – Ocenia książkę „Abracadabra” Stefan Jurkowski – krytyk literacki i poeta. –„Mamy więc tutaj jakby dwa plany, swojego rodzaju “przebitki”. I ten, nazwijmy to “konfrontacyjny dualizm” obrazów stanowi jeden z najważniejszych walorów tej poezji, będący jednocześnie jej kwintesencją.” – Sądzi Stefan Jurkowski – krytyk literacki i poeta.

Spotkanie poświęcone książce „Abracadabra – 15 lat!” odbędzie się w czwartek20 marca2025 r. o godz. 18.00 Galerii Wieża, przy Parafii Wniebowstąpienia Pańskiego, al. Komisji Edukacji Narodowej 101, w Warszawie. W programie udział wezmą: Krzysztof Gosztyła, Wiesław Bołtryk, Maciej Dworak, Luiza Kwiatkowska i Zespół MelluSya (Vlasta Traczyk, Kaja Mianowana, Kinga Kłoczko, Adam Wardziak i Karol Krasiński). Spotkanie poprowadzi Marta Berowska. Podczas wydarzenia będzie można zwiedzić wystawę plakatów poetyckich „Wieża poezji” Juliusza Erazma Bolka. Kuratorem wystawy jest Maria Wollenberg–Kluza. Wydarzenie rozpoczęło obchody 45. Rocznicy pracy twórczej Juliusza Erazma Bolka.  Ekspozycja będzie dostępna dla publiczności do 7 kwietnia 2025 r.

Juliusz Erazm Bolek – poeta, prozaik, felietonista, autor utworów scenicznych. Uprawia poezję miłosną, filozoficzną, refleksyjną, oraz satyryczną. Autor kilku tomów poezji. Jego wiersze zamieszczane są w różnego rodzaju almanachach i antologiach. Główne książki w jego dorobku: „Prywatne zagrożenie”, „Skróty Szaleństwa”, „Serce błyskawicy”, „Ars poetica”, „Sekrety życia”, „Staccato”, „Sens-or”, „Abracadabra”, „Corrida”, „Ogród”, albumy plakatów poetyckich „Och! Ziemio Ty Moja” i „Obrazy ze słów” a także książki z pracami poezji konkretnej „Litery i symbole” oraz „Concrete words”.

Juliusz Erazm Bolek zasłynął niekonwencjonalnymi sposobami prezentowania poezji, między innymi takimi jak: plakaty poetyckie, wiersze na serwetkach, naklejki, pokazy typu dźwięk i światło, poezja na przystankach komunikacyjnych, wyświetlanie wierszy przy użyciu laserów. Jednym z wydań książki „Sekrety życia. Kalendarz poetycki” pobił rekord Guinnesa na największy tom wierszy. Twórca nowych gatunków literackich: wiersza dialogowego i EFP – tzw. e-mailowych felietonów poetyckich. Wynalazca nowej, opatentowanej, formy książki bodybook, która umożliwia zawieszenie książki na szyi. Interesuje się zarówno poszukiwaniami w treści i znaczeniu słów jak i rozwiązaniami formalnymi, jak choćby w opowiadaniu „Serpentyna”, napisanym w drugiej osobie liczby pojedynczej.

Juliusz Erazm Bolek od 1986 roku prowadzi niezależne pismo artystyczne „Enigma. Ludzie * Sztuka * Myśli”. Twórca Festiwalu Poetyckiego Wiersz Tysiąca Nocy. O Juliuszu Erazmie Bolku nakręcono dwa filmy dokumentalne: „Wlepkarz” w reżyserii Zbigniewa Kowalewskiego i „Poeta” autorstwa Piotra Kulisiewicza.

Juliusz Erazm Bolek został uznany za „Autora Roku 2010” przez portal www.miastoliteratow.com . Otrzymał „Złote Pióro Feniksa” – Nagrodę Światowego Dnia Poezji, ustanowionego przez UNESCO, za oryginalną twórczość i niekonwencjonalne sposoby jej prezentacji, nagrodę „Wiersz Roku” za poemat „Corrida” (2017 r.). W 2019 roku został wyróżniony medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” przyznawanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2020 roku otrzymał Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego, przyznawany przez Marszałka Województwa Małopolskiego. W 2022 roku otrzymał nagrodę „Optymista Roku” za poemat „Sekrety Życia. Kalendarz Poetycki” (2022 r.). W 2023 został wyróżniony nagrodą „Sukces Roku” (2023 r.) i otrzymał Order Pro Mazovia, przyznanym przez Adama Struzika – Marszałka Województwa Mazowieckiego.