Brak zaktualizowanej strategii energetycznej i opóźnienia w pracach nad Krajowym Planem w dziedzinie Energii i Klimatu utrudniają rozwój energetyki obywatelskiej w Polsce. Eksperci WiseEuropa podkreślają, że bez odpowiednich regulacji kraj nie wykorzysta pełnego potencjału OZE – informuje w swej depeszy Newseria Biznes.
Polska jako jedyny kraj UE bez aktualnej strategii energetycznej
Polska pozostaje jedynym państwem Unii Europejskiej, które nie przedstawiło zaktualizowanej strategii energetycznej. Z powodu braku aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) Komisja Europejska skierowała przeciwko Polsce pozew do Trybunału Sprawiedliwości UE. Eksperci WiseEuropa zwracają uwagę, że trwające prace nad dokumentem to szansa na uzupełnienie go o elementy dotyczące energetyki obywatelskiej. Dziś są niedostatecznie obecne w strategiach rządowych. Podkreślają jednocześnie kluczową rolę wspólnot energetycznych w bilansowaniu sieci i wzmacnianiu lokalnej odporności systemu.
Energetyka obywatelska jako brakujący element strategii państwa
Michał Wierzbowski, starszy ekspert i doradca w WiseEuropa oraz autor raportu „Elementy transformacyjnej układanki. Rekomendacje dla rozwoju wspólnot energetycznych”, wskazuje, że bez systemowego podejścia rozwój takich inicjatyw będzie ograniczony. – Rozwój energetyki obywatelskiej i wspólnot energetycznych to realna szansa na zwiększenie lokalnej odporności, lepsze wykorzystanie potencjału OZE oraz aktywizację społeczności na rzecz transformacji energetycznej. (…) Bez odważnych działań, spójnych strategii, wytycznych, narzędzi wsparcia i regulacji pełne wykorzystanie energetyki obywatelskiej nie będzie możliwe – podkreśla.
Raport zaznacza, że wspólnoty energetyczne mogą stać się jednym z najważniejszych narzędzi integracji OZE z krajowym systemem elektroenergetycznym. Łącząc samorządy, przedsiębiorców i mieszkańców, projekty te pozwalają bilansować energię na poziomie lokalnym, co odciąża sieci przesyłowe.
Model „stand-alone” ogranicza rozwój wspólnot energetycznych
Eksperci wskazują, że w Polsce rozwój wspólnot odbywa się wciąż w modelu „stand-alone”, czyli bez jasnych powiązań z Krajowym Systemem Elektroenergetycznym. Mimo że prawo formalnie umożliwia ich tworzenie, nie określa, jakie funkcje mają pełnić w bilansowaniu energii i świadczeniu usług systemowych.
– Kluczowe jest więc zbudowanie jasnej wizji, która pozwoli wszystkim interesariuszom zorientować się na wspólny cel. Wspólnoty energetyczne nie mogą być traktowane jako modny dodatek czy oddolny eksperyment – ich rola musi być przemyślana, a miejsce w systemie jasno określone – wyjaśnia Michał Wierzbowski.
Rekomendacje WiseEuropa: włączenie energetyki obywatelskiej do KPEiK
Eksperci WiseEuropa rekomendują, aby rozwój energetyki obywatelskiej został jednoznacznie wpisany w nową wersję KPEiK. Dokument powinien wskazywać nie tylko cele dotyczące mocy OZE, lecz również narzędzia prawne, organizacyjne i techniczne umożliwiające ich realizację. Brak takiego podejścia może prowadzić do powielania błędów z wcześniejszych etapów rozwoju fotowoltaiki.
– Potrzebujemy procesu ewolucyjnego, z jasno określonym celem, widocznym na horyzoncie, czyli pełnym włączeniem wspólnot w model zarządzania i świadczenia usług systemowych – dodaje ekspert.
Potrzeba długoterminowej strategii i stabilnych regulacji
Raport zaleca opracowanie długoterminowej strategii rozwoju energetyki lokalnej, integrację tego kierunku z innymi dokumentami państwa, a także opracowanie modelu techniczno-ekonomicznego dla wspólnot i klastrów energii funkcjonujących w warunkach KSE.
W publikacji podkreślono również potrzebę wsparcia szkoleniowego i informacyjnego dla gmin oraz wzmacniania zdolności lokalnych podmiotów do pozyskiwania finansowania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło niedawno wyniki naboru, w ramach którego 709 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy trafi na rozwój klastrów energii, modernizację sieci oraz magazyny energii. WiseEuropa zaznacza jednak, że środki te muszą iść w parze z systemowymi reformami.
KPEiK spóźniony. TSUE reaguje na brak aktualizacji planu
W czerwcu Komisja Europejska skierowała przeciwko Polsce pozew do TSUE za brak aktualizacji KPEiK. Polska nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia zaktualizowanego dokumentu do czerwca 2024 roku, co utrudnia ocenę realizacji unijnych celów klimatycznych.
Rząd zapowiada usprawnienia i rozwój społeczności energetycznych
Ostatnia wersja KPEiK, przedstawiona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w lipcu, uznaje rozwój społeczności energetycznych za jeden z kluczowych filarów transformacji energetycznej. Resort zapowiada szybszą ścieżkę pozwoleń, powstanie Krajowego Punktu Kontaktowego ds. OZE, uruchomienie Symulatora Systemu Energetycznego dla Samorządu oraz Centrum Wsparcia Transformacji Energetycznej.
Według szacunków w 2030 roku w Polsce może działać około 300 społeczności energetycznych, choć nie jest to cel obligatoryjny.
Projekt COMMENCE wspiera rozwój energetyki obywatelskiej
Raport WiseEuropa powstał w ramach projektu „COMMENCE – Community Energy in Central Europe”, finansowanego przez Europejską Inicjatywę Ochrony Klimatu (EUKI) niemieckiego Federalnego Ministerstwa Środowiska, Działań na rzecz Klimatu, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego.
Źródło i cała informacja: Newseria Biznes
