Urlop ojcowski i urlop rodzicielski nadal są często mylone przez rodziców. W efekcie część ojców nie korzysta z przysługujących im uprawnień albo dowiaduje się o nich zbyt późno. Fundacja Share the Care uruchomiła kalkulator, który pomaga sprawdzić terminy urlopów, wymagane dokumenty i zasady korzystania ze świadczeń.
Nowe narzędzie dostępne na stronie Tatakiedyurlop.pl ma ułatwić rodzicom poruszanie się po skomplikowanych przepisach prawa pracy. Kalkulator pozwala sprawdzić, do kiedy ojciec może wykorzystać urlop ojcowski oraz kiedy przysługuje mu urlop rodzicielski. Inicjatywa jest częścią projektu „Debata o roli partnerstwa w rodzinie w tworzeniu społeczeństwa równych szans”, finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
Urlop ojcowski i rodzicielski to dwa różne uprawnienia
– Kalkulator urlopowy na stronie Tatakiedyurlop.pl powstał, by pomóc rodzicom się dowiedzieć, do kiedy tata może skorzystać z urlopu ojcowskiego, a do kiedy z urlopu rodzicielskiego. W przepisach prawa pracy jest to bardzo skomplikowane i rodzice nadal mają problemy z rozróżnieniem tych dwóch świadczeń – mówi agencji Newseria Biznes Małgorzata Adamowicz z Fundacji Share the Care.
Po wpisaniu daty urodzenia dziecka narzędzie wskazuje terminy wykorzystania poszczególnych urlopów. Rodzice mogą również znaleźć tam podstawowe informacje dotyczące zasad przyznawania świadczeń oraz dokumentów, które należy przekazać pracodawcy.
Jak podkreślają eksperci, problemem nie jest wyłącznie brak przepisów, ale przede wszystkim trudność w ich interpretacji i zastosowaniu w praktyce.
– O ile świadomość urlopów dla mam jest, bo te świadczenia są z nami od zawsze, o tyle te dla tatów wciąż wydają się nowe i wciąż się mylą. Kalkulator urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego może nam pomóc ograniczać błędy. Mamy tam wyszczególnione dwa różne świadczenia, więc już tym podnosimy świadomość, że urlop ojcowski i rodzicielski to nie to samo – wyjaśnia Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka i autorka bloga „Mama Prawniczka”.
Dalsza część artykułu jest pod materiałem filmowym
Nowe przepisy zwiększyły prawa ojców
Zmiany w Kodeksie pracy wprowadzone w 2023 roku w związku z wdrożeniem unijnej dyrektywy work–life balance rozszerzyły możliwości korzystania z urlopów rodzicielskich.
W przypadku urodzenia jednego dziecka urlop rodzicielski wynosi obecnie 41 tygodni, a przy narodzinach dwojga lub większej liczby dzieci jednocześnie – 43 tygodnie. Z tej puli dziewięć tygodni stanowi nieprzenoszalna część urlopu dla każdego z rodziców.
Oznacza to, że ojciec nie może przekazać tego okresu matce dziecka. Jeśli sam nie wykorzysta przysługujących dziewięciu tygodni, uprawnienie przepada.
– Ten prosty kalkulator pomoże rodzicom zrozumieć zawiłości w prawie oraz wykorzystać i zaplanować czas z rodziną, żeby korzystali na tym i mama, która może wrócić do aktywności zawodowej, i tata, który może budować relacje z dzieckiem – dodaje Małgorzata Adamowicz.
Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego
Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazują, że liczba ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego rośnie. W 2022 roku z tego rozwiązania skorzystało zaledwie 3,7 tys. mężczyzn. Pod koniec 2025 roku liczba ta wzrosła do 57 tys., co oznaczało około 24 proc. uprawnionych ojców. W pierwszej połowie 2026 roku było ich już blisko 33 tys.
Fundacja Share the Care wskazuje jednak, że wielu ojców nadal nie wykorzystuje przysługujących im praw lub dowiaduje się o nich dopiero wtedy, gdy możliwość skorzystania z urlopu jest ograniczona.
– Ojcowie po urlopach rodzicielskich mówią, że to czas, który dał im niesamowitą przestrzeń na budowanie relacji z dzieckiem i lepsze poznawanie go w codzienności. Jak podkreślają, rozwój dziecka to nie film, który można przewinąć – mówi ekspertka Fundacji Share the Care.
Spada zainteresowanie urlopami ojcowskimi
Oprócz urlopu rodzicielskiego ojcom przysługuje także urlop ojcowski. Wynosi on dwa tygodnie i może zostać wykorzystany jednorazowo albo w dwóch częściach po siedem dni. Warunkiem jest skorzystanie z niego przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia.
Wniosek o urlop ojcowski należy złożyć u pracodawcy najpóźniej siedem dni przed planowanym rozpoczęciem wolnego.
Mimo że świadczenie jest w pełni płatne, zainteresowanie nim maleje.
– Martwi nas to, że spada odsetek ojców na urlopach ojcowskich. W 2025 roku skorzystało z nich 58 proc. ojców, natomiast rok wcześniej 64 proc., mimo że jest to urlop w 100 proc. płatny. To kolejny argument za tym, że jest wiele niejasności odnośnie do urlopów dla ojców – mówi Małgorzata Adamowicz.
Przepisy dotyczące urlopów ojców są trudne także dla firm
Problem z interpretacją przepisów dotyczy nie tylko rodziców, ale również pracodawców i działów kadr.
– Z jednej strony przepisy są jednoznaczne, czyli mamy dwutygodniowy urlop ojcowski do 12. miesiąca życia dziecka, z drugiej – urlop rodzicielski, w szczególności ojcowie mogą korzystać z nieprzenoszalnych dziewięciu tygodni. Natomiast jeżeli wejdziemy w szczegóły, to te regulacje mogą być bardziej skomplikowane w odbiorze, szczególnie przez samych pracowników, ale sporadycznie mamy też informację od działów zajmujących się kadrami i płacami w firmach, że również one mają pewne problemy z zastosowaniem tych przepisów – podkreśla Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan.
Samorządy mogą wspierać rodziców w korzystaniu z urlopów
Fundacja Share the Care zachęca samorządy do udziału w kampanii informacyjnej „Tata, kiedy urlop”. Jej celem jest zwiększenie wiedzy rodziców oraz promocja partnerskiego modelu rodziny.
– Gminom zależy na jakości życia mieszkańców, ale również na zwiększaniu dzietności, a wspieranie partnerskiego modelu rodziny jest jednym z jej elementów. Samorządy mają bezpośredni kontakt z rodzicami, z przyszłymi rodzicami w instytucjach miejskich, w żłobkach, placówkach medycznych oraz swoich kanałach informacyjnych. Mogą w prosty sposób bezpłatnie wykorzystać materiały stworzone przez nas, dodawać swoje logo i promować tę akcję w swoich gminach – wyjaśnia Małgorzata Adamowicz.
Źródło: Newseria Biznes
To też może Cię zainteresować:
Prawdziwe historie ojców w nowej kampanii „Facet na 100 PRO”
