Według danych Fundacji Fairtrade Polska aż 60% ziaren kakao na światowym rynku pochodzi z Ghany i Wybrzeża Kości Słoniowej, gdzie uprawiane są na małym pasie w promieniu 10 stopni od równika. Jest tam wystarczająco gorąco i wilgotno, by ziarna mogły się rozwijać. Uprawa kakao to źródło utrzymania dla 5,5 miliona rolników i około 40 milionów zatrudnionych na plantacjach pracowników najemnych (za Fairtrade Foundation). Praca ta jest niezwykle wymagająca – kakaowce są delikatne i wrażliwe na zmiany klimatyczne, przez co rolnicy muszą chronić drzewa przed zbyt silnym działaniem wiatru i promieniami słonecznymi, jak również przed szkodnikami i chorobami.

Niestety przeciętny rolnik, zajmujący się uprawą kakao, zarabia mniej niż 1 dolara dziennie. Takie dochody nie pozwalają kupować nowego sprzętu czy brać udziału w szkoleniach na temat nowych metod upraw, które pomogłyby zwiększyć przychody. Dodatkowo średni wiek rolników uprawiających kakao wynosi obecnie ponad 50 lat, ponieważ młodsze pokolenie nie jest zainteresowane tym zajęciem z powodu niskich dochodów (Fairtrade Foundation, 2020 r.). Oprócz tego w sektorze kakaowym codziennością są nierówne traktowanie płci czy praca dzieci. Jak temu przeciwdziałać?

Słodka przyszłość nie tylko dla kakao

Dobrą wiadomością jest fakt, że wśród coraz większej liczby konsumentów (także czekolady) z krajów globalnej Północy, w tym również Polski, znacząco wzrasta przekonanie o wpływie świadomych decyzji zakupowych na zachowania firm. Według ostatnich badań konsumenckich od przedsiębiorstw coraz bardziej wymaga się sprawiedliwego wynagradzania i uczciwego traktowania pracowników. Dodatkowo 57% badanych twierdzi, że jest gotowych zapłacić więcej za produkty i marki, które działają na rzecz poprawy sytuacji środowiskowej i społecznej (badanie Globe Scan na zlecenie Fairtrade International, 2021 r.).

Świadomość konsumentów przekłada się na rynkowe wyniki – w 2020 roku sprzedaż hurtowa netto produktów z kakao z certyfikatem Fairtrade osiągnęła w Polsce wartość 424 mln złotych, co stanowi 83% sprzedaży wszystkich produktów Fairtrade na polskim rynku (dane Fairtrade Polska). Warto zaznaczyć, że choć w ostatnich miesiącach w kraju wzrosły ceny wielu produktów, to paradoksalnie nie zniechęca to konsumentów do kupowania czekolady wytwarzanej m.in. na zasadach fair, za którą trzeba zapłacić więcej niż za podobne słodycze bez certyfikatu.

– Wyższa cena produktów jest do pewnego stopnia pochodną płacenia wyższej ceny za kakao w skupie – przekonuje Zbigniew Szalbot, członek zarządu Fairtrade Polska. – Dodatkowo rolnicy otrzymują tzw. premię Fairtrade, którą przeznaczają m.in. na opiekę medyczną czy szkolenia – mówi ekspert. – Wybierając produkty z certyfikatem Fairtrade, wspieramy tych, którym zawdzięczamy surowce w naszych ulubionych smakołykach. Konsumenci zwracają większą niż kiedykolwiek uwagę na warunki pracy, jakie stoją za produktami, które nabywają. Nie chcą, aby ich czekolada pozostawiła zły ślad – komentuje.

Trudna sytuacja rolników z globalnego Południa zmusza do podejmowania konkretnych działań. Fairtrade to system certyfikacji, który działa w rejonach, gdzie uprawia się m.in. kakao. Powstał po to, by wspierać lokalną przedsiębiorczość przez zapewnienie rolnikom środków utrzymania, uczciwych cen za produkty i stabilnych warunków eksportu towarów, a także po to, by dbać o środowisko. Rolnicy objęci systemem Fairtrade dokładają wszelkich starań, by wytwarzane przez nich produkty były jak najlepszej jakości.

– Wielu drobnych producentów z globalnego Południa pracuje na niewielkich obszarach. Chcemy dbać o swoje uprawy, również dzięki temu, że wychowaliśmy się m.in. w cieniu kakaowców czy kawowców – wyjaśnia Ademilson Borges, który na co dzień zajmuje się uprawą kawy i jest członkiem spółdzielni APASCOFFEE w Brazylii. Jak to działa? Rolnicy zrzeszeni w spółdzielniach z certyfikatem Fairtrade otrzymują za swoje plony ustaloną cenę minimalną, która pokrywa koszty m.in. zrównoważonej produkcji kakao. Ponadto, otrzymują premię Fairtrade, która służy m.in. do inwestowania w podnoszenie jakości i wydajności upraw, a częściowo jest przeznaczana na projekty rozwojowe, z których korzystają całe społeczności.

– Wbrew pozorom producenci kakao i my, kupujący wyroby czekoladowe, mamy wiele wspólnego – tłumaczy dalej Zbigniew Szalbot. – Rolnicy z krajów globalnego Południa także chcą otrzymywać godne wynagrodzenie za swoją pracę, inwestować w rozwój swoich gospodarstw oraz móc zapewnić przyszłość swoim dzieciom. To kwestie ważne dla każdego z nas, dlatego tak istotne jest podejmowanie wszystkich możliwych inicjatyw, poprawiających sytuację rolników, dzięki którym każdego dnia możemy kupować nasze ulubione produkty – zaznacza.

Na pierwszy rzut oka każda czekolada na półkach sklepowych wygląda tak samo. Obecnie konsumenci często porównują je pod kątem składu. Warto jednak również zwrócić uwagę na to, czy kakao, będące jednym ze składowych produktu, zostało pozyskane na zasadach Fairtrade. To wiadomość dla nas-konsumentów, że plantatorzy, którzy uprawiali kakao, otrzymali bardziej sprawiedliwą cenę za swoją pracę.

Artykuł Światowy Dzień Czekolady – polecamy kakao z certyfikatem Fairtrade pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Czekoladowe batony i inne słodkie przekąski powstają z ziaren kakaowca, którego uprawa możliwa jest tylko w wąskim pasie równikowym o szerokości 15o na północ lub południe od równika. Aż 35% kakao pochodzi z Wybrzeża Kości Słoniowej. Dramatyczna sytuacja ekonomiczna rolników sprawia, że bez zewnętrznego wsparcia plantacje nie mają szans na przetrwanie. 

Rosnący popyt na czekoladę i wytwarzane z niej słodycze sprawia, że naukowcy muszą znaleźć sposób, żeby nie zabrakło kakao. Według szacunków do 2020 roku popyt na nasiona kakaowców wzrośnie do 4 mln ton rocznie, co oznacza, że przewyższy podaż o prawie 1 mln ton. Tymczasem ponad 90% kakao pochodzi z niewielkich, rodzinnych gospodarstw o niskiej wydajności, które zmagają się z takimi problemami jak brak dostępności sadzonek, nawozów i bardzo zła sytuacja ekonomiczna.

Chcąc zrównoważyć i podnieść wydajność produkcji kakao potrzebne są kompleksowe działania, które zapewnią rolnikom dostęp do najnowszych, technologicznych rozwiązań i metod upraw kakaowców, a także podniosą jakość życia całej społeczności rolniczej, zapewniając dostęp do edukacji dla dzieci i poprawę sytuacji ekonomicznej całych rodzin. Przykładem może być Wizja Zmian (z ang. Vision for Change), program realizowany przez firmę Mars Inc., który pomaga rolnikom wyjść z ubóstwa i uzyskać dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej.

Ważnym elementem programu Wizja Zmian jest poprawa jakości życia i rozwój całej społeczności, dlatego wsparciem objęci są nie tylko rolnicy, ale całe rodziny. Dzięki programowi dzieci rolników mogą regularnie uczęszczać na zajęcia szkolne. Prowadzone są także projekty szkoleniowe, skierowane na rozwój zawodowy kobiet. Dzięki dostępowi do edukacji wiele kobiet przejmuje inicjatywę we własnych społecznościach, stając się liderkami lokalnych projektów rozwojowych i zachęcając innych do podejmowania nowych form działalności, aby zapewnić lepszą jakość życia rodzinom i sąsiadom.

Dzięki szkoleniom zorganizowanym w 2011 roku w Indonezji dla rolników z zachodniej Afryki, plantatorzy poznali techniki rekultywacji starzejących się upraw kakao, takie jak nowe praktyki szczepień. Dzięki szczepieniu oraz zastosowaniu nawozów wydajność może wzrosnąć z 400 do nawet 1500 kg/ha rocznie. W przeszłości z 20 hektarów plantacji otrzymywano 10 ton kakao. Dzięki znajomości technik szczepienia drzew wydajność upraw na Wybrzeżu Kości Słoniowej wzrosła czterokrotnie – dziś 10 ton tego surowca może dostarczyć zaledwie 5 hektarowe gospodarstwo. Oszczędność powierzchni przeznaczonej pod plantacje kakaowców daje teraz rolnikom możliwość uprawy także innych roślin, np. pszenicy lub kukurydzy.

W ramach programu Wizja Zmian na Wybrzeżu Kości Słoniowej powstało także 13 Centrów Rozwoju Kakao (ang. Cocoa Developement Centers), które dostarczają plantatorom sadzonki i technologie, wspomagające rozwój upraw. Do 2020 tylko na Wybrzeżu Kości Słoniowej ma powstać 75 takich ośrodków, które udzielą wsparcia 150.000 rolników. Potrzeby są jednak dużo większe. Do osiągnięcia oczekiwanych przez wszystkich efektów konieczne jest połączenie sił i partnerska współpraca wszystkich największych producentów, przedstawicieli władz, organizacji certyfikujących oraz organizacji pozarządowych.

Źródło: Mars Polska

Artykuł 12 kwietnia Światowym Dniem Czekolady pochodzi z serwisu RAPORT CSR.