Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie, które w tym roku odbyły się na PGE Narodowym, zgromadziły autorów, wydawców i czytelników. W tym kontekście rozmowa o Piłsudskim, sanacji i micie Marszałka była nie tylko spotkaniem wokół nowej publikacji, ale także częścią szerszej debaty o historii, pamięci i polskim myśleniu o państwie.

Piłsudski jako mit, nie tylko postać historyczna

„Złowrogi cień Marszałka” nie jest klasyczną biografią Piłsudskiego. Ziemkiewicza interesuje przede wszystkim legenda Marszałka: sposób, w jaki powstała, siła jej oddziaływania i wpływ na polskie myślenie o państwie.

Autor pokazuje Piłsudskiego jako postać historyczną, ale jeszcze bardziej jako symbol. Dla wielu Polaków Marszałek przez dekady oznaczał sprawczość, twardą rękę, zwycięstwo nad bolszewikami i państwowy instynkt. Taki obraz był wzmacniany także przez paradoks pamięci czasów PRL: skoro komuniści atakowali Piłsudskiego, środowiska antykomunistyczne często odruchowo przyjmowały go jako niemal bezdyskusyjnego bohatera.

Ziemkiewicz próbuje ten obraz rozbroić. Nie po to, by odebrać Piłsudskiemu miejsce w historii, ale by zapytać, ile w polskiej pamięci zostało realnych zasług, a ile politycznego mitu. Ważnym wątkiem książki jest także to, że legenda Marszałka przez lata przesłaniała innych twórców niepodległości i inne nurty polskiej tradycji państwowej.

Zamach majowy i cena legendy

Szczególne miejsce w książce zajmuje zamach majowy. Dla Ziemkiewicza maj 1926 roku nie jest tylko dramatycznym wydarzeniem z historii II Rzeczypospolitej. To moment, w którym autorytet jednostki został postawiony ponad porządkiem republiki.

Autor nie buduje prostej antypiłsudczykowskiej legendy. Oddziela realne zasługi Marszałka, w tym jego rolę w walce o niepodległość i zwycięstwie nad bolszewikami, od późniejszego kultu jednostki, sanacyjnej propagandy i politycznej praktyki obozu władzy.

Tytułowy „cień” oznacza właśnie ten mechanizm: przekonanie, że w chwili kryzysu państwo potrzebuje silnego człowieka, który może stanąć ponad zwykłymi regułami. W takim modelu łatwo uzasadnić przemoc polityczną, pogardę dla przeciwników i zawłaszczenie państwa przez jeden obóz. Ziemkiewicz pokazuje, że cena takiej legendy okazała się dla polskiej polityki bardzo wysoka.

Spór o polskie myślenie o państwie

Najciekawszy wymiar książki wykracza poza sam spór o II Rzeczpospolitą. Piłsudski staje się u Ziemkiewicza figurą szerszego problemu: polskiej tęsknoty za przywódcą, który ma zakończyć chaos, wskazać winnych i zdjąć z obywateli część odpowiedzialności za państwo.

W tym sensie „Złowrogi cień Marszałka” jest książką o historii, ale także o współczesnych odruchach politycznych. O potrzebie silnej ręki. O nieufności wobec instytucji. O łatwości, z jaką własnemu obozowi przyznaje się szczególne moralne prawo do Polski, a przeciwnikom odmawia się dobrej wiary.

Ziemkiewicz stawia tezy ostre i polemiczne. Nie każdy czytelnik przyjmie je bez sprzeciwu. Właśnie dlatego książka dobrze nadaje się do dyskusji: zmusza do ponownego sprawdzenia własnego stosunku do Piłsudskiego, sanacji i mitu silnego wodza.

Nagranie dostępne na kanale Fundacji XBW

Premiera nagrania spotkania odbędzie się w czwartek o godz. 19:00 na kanale YouTube Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego.

Link do premiery: https://youtu.be/1PTjS2SM5aE?si=FjZRhZG59c1O8goT

„Złowrogi cień Marszałka” Rafała A. Ziemkiewicza ukazał się nakładem Fabryki Słów. Książka jest dostępna w sprzedaży między innymi na Empik.com.

Artykuł Ziemkiewicz i Surmacz o fenomenie Marszałka. Premiera rozmowy z Międzynarodowych Targów Książki pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Ziemkiewicz podejmuje temat Józefa Piłsudskiego, sanacji i politycznej legendy Marszałka. Nie prowadzi jednak czytelnika przez kolejną biografię Komendanta. Interesuje go przede wszystkim mit: jego siła, atrakcyjność i cena, jaką Polska zapłaciła za wiarę w politycznego wodza.

Książka o micie Piłsudskiego

„Złowrogi cień Marszałka” jest książką publicystyczną i polemiczną. Autor pyta, dlaczego w polskiej polityce tak często powraca tęsknota za silnym przywódcą, który ma zakończyć spory, zaprowadzić porządek i stanąć ponad słabością instytucji.

Tytułowy cień oznacza coś więcej niż pamięć o jednej historycznej postaci. Ziemkiewicz pokazuje sposób myślenia, w którym legenda przywódcy zaczyna przesłaniać pytania o odpowiedzialność, reguły państwa i republikańską tradycję. W tej perspektywie spór o Piłsudskiego nie dotyczy wyłącznie II Rzeczypospolitej. Staje się rozmową o tym, jak Polacy wyobrażają sobie władzę, patriotyzm i skuteczność polityczną.

Szczególne miejsce zajmuje w książce zamach majowy. Dla autora maj 1926 roku pozostaje jednym z najważniejszych momentów polskiej historii politycznej XX wieku. To wydarzenie, po którym sanacja zaczęła budować własną opowieść o moralnym prawie do rządzenia i konieczności naprawy państwa, nawet za cenę osłabienia republikańskich reguł.

Spotkanie z autorem na Targach Książki

O książce będzie można porozmawiać z Rafałem A. Ziemkiewiczem podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie. Spotkanie odbędzie się w niedzielę, 31 maja, o godz. 14:00 w Sali Londyn C. Rozmowę poprowadzi Wojciech Surmacz z Newsmax Polska. Po spotkaniu będzie możliwość zdobycia podpisu autora.

W oficjalnym programie targów wydarzenie zapowiedziano pod tytułem: „Piłsudski i Ziemkiewicz po dwóch stronach barykady… Wokół książki «Złowrogi cień Marszałka», czyli jak kult Piłsudskiego przyczynił się do utraty wywalczonej niepodległości”.

Szczegóły dotyczące Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie dostępne są na oficjalnej stronie wydarzenia: https://targiksiazkiwarszawa.pl/

Sto lat po maju 1926 roku

Setna rocznica zamachu majowego nadaje książce Ziemkiewicza dodatkowy ciężar. Autor nie odbiera Piłsudskiemu miejsca w historii walki o niepodległość, ale stawia pytanie o koszt legendy, która przez dekady wpływała na polskie myślenie o państwie.

„Złowrogi cień Marszałka” może zainteresować nie tylko czytelników historii II RP. To książka o tym, jak polityczne mity działają długo po śmierci swoich bohaterów. I o tym, jak łatwo wielka postać zaczyna usprawiedliwiać rzeczy, które w normalnej polityce powinny budzić sprzeciw

Książka jest dostępna w dobrych księgarniach oraz na Empik.com.

Artykuł Ziemkiewicz na Międzynarodowych Targach Książki. Rozważania o Polakach w sto lat po zamachu majowym pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Ziemkiewicz pisze o Józefie Piłsudskim, sanacji i legendzie Marszałka, ale nie prowadzi czytelnika przez kolejną biografię. Interesuje go przede wszystkim mit. To, jak powstał, dlaczego okazał się tak silny i co zrobił z polskim myśleniem o państwie.

Cień Marszałka

Tytułowy cień nie oznacza tylko pamięci o Piłsudskim. Chodzi o pewien sposób patrzenia na politykę: wiarę, że państwo da się naprawić dzięki jednemu silnemu człowiekowi, jego woli, autorytetowi i gotowości do działania ponad zwykłymi regułami.

To jeden z najważniejszych tematów książki. Ziemkiewicz pyta, dlaczego Polacy tak często szukają wodza, który zakończy spory, wskaże winnych i zdejmie z obywateli część odpowiedzialności za państwo. W tle jest zamach majowy, sanacja i doświadczenie II RP, ale pytanie nie dotyczy wyłącznie historii.

Zamach majowy po stu latach

Setna rocznica zamachu majowego sprawia, że książka nabiera dodatkowego znaczenia. Dla Ziemkiewicza maj 1926 roku to wydarzenie, po którym autorytet Piłsudskiego zaczął przesłaniać republikańskie rozumienie państwa. Sanacja miała uzdrawiać życie publiczne, a w praktyce wzmocniła przekonanie, że tylko jedyny słuszny obóz polityczny może w Polsce rządzić.

Autor stawia ostrą tezę: kult Marszałka osłabił polski republikanizm. Zamiast rozmowy o instytucjach, odpowiedzialności i wspólnym państwie pojawiła się wiara w legendę. W wielką postać, której wybacza się więcej, bo stała się symbolem niepodległości i zwycięstwa.

Spór o polską politykę

Dlatego „Złowrogi cień Marszałka” jest książką nie tylko o Piłsudskim. To tekst o polskiej skłonności do myślenia polityką przez wielkie nazwiska, wielkie legendy i moralne monopole. O tym, jak łatwo spór o państwo zamienia się w spór o to, kto ma prawo mówić w imieniu Polski.

Ten temat wybrzmiał również podczas wieczoru autorskiego w Świetlicy Wolności. Rafał A. Ziemkiewicz spierał się z Hubertem Biskupskim o książce, zamachu majowym i trwałości politycznych mitów. Punktem wyjścia była historia, ale rozmowa szybko zeszła na sprawy bardzo współczesne: jak opowiadamy sobie przeszłość i jak te opowieści wpływają na dzisiejszą debatę publiczną.

„Złowrogi cień Marszałka” to książka polemiczna, miejscami ostra i napisana z publicystycznym temperamentem. Można się z nią spierać, ale właśnie w roku setnej rocznicy zamachu majowego trudno uznać jej pytania za nieaktualne.

Książka „Złowrogi cień Marszałka” ukazała się nakładem Fabryki Słów. Jest dostępna w dobrych księgarniach oraz na Empik.com.

Nagranie rozmowy z Rafałem A. Ziemkiewiczem ze spotkania w Świetlicy Wolności miało premierę w sobotę o godz. 20:00 na kanale YouTube Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego.

Zapraszamy do obejrzenia debaty

Artykuł „Złowrogi cień Marszałka” Rafała Ziemkiewicza – rzecz o trującym micie moralnej wyższości [debata] pochodzi z serwisu RAPORT CSR.