Globalny spadek dzietności przyspiesza

Prognozy demograficzne pokazują, że wskaźniki dzietności (TFR) przewidywane jeszcze niedawno na rok 2100, w wielu państwach zmaterializowały się już w trzeciej dekadzie XXI wieku. Średnie tempo spadku dzietności na świecie, które obecnie szacuje się na około 2 proc. rocznie, podwoiło się w latach 2000–2010, a następnie ponownie w obecnej dekadzie.

Zjawisko to dotyczy nawet krajów nordyckich – uznawanych za przykład dobrze funkcjonującej polityki prorodzinnej. Tam, mimo wcześniejszego wzrostu liczby urodzeń, w ostatnich latach TFR spadł o około 20 proc. w porównaniu z 2010 rokiem.

Ograniczona skuteczność zachęt prorodzinnych

Coraz częściej podawane są w wątpliwość możliwości realnego wpływu państw na decyzje prokreacyjne obywateli. Dotyczy to zarówno instrumentów finansowych, takich jak ulgi podatkowe czy transfery bezpośrednie, jak i rozwiązań strukturalnych, m.in. wydłużonych urlopów rodzicielskich czy programów wspierających ojców w opiece nad dziećmi.

Eksperci zauważają, że tego typu działania w dużej mierze wspierają rodziny, które i tak planują posiadanie dzieci, niezależnie od obowiązujących przepisów. W praktyce transfery finansowe pełnią raczej funkcję pomocy dla mniej zasobnych gospodarstw domowych niż realnej zachęty do posiadania kolejnych dzieci.

Jednym z rosnących wyzwań jest natomiast brak potrzeby posiadania potomstwa w ogóle. Według danych ONZ, w 2024 roku liczba kobiet w wieku rozrodczym, które deklarują chęć posiadania dzieci, była niemal taka sama jak tych, które nie chcą zostać matkami. Coraz częściej obserwuje się też wybór modelu rodziny z jednym dzieckiem.

Rola technologii i kultury w kształtowaniu trendów demograficznych

Część analityków wskazuje, że szansą na odwrócenie negatywnego trendu mogą być nowe technologie oparte na sztucznej inteligencji, które zwiększają produktywność. Wzrost wydajności pracy mógłby prowadzić do wyższych płac i skrócenia tygodnia pracy, co uwolniłoby czas i zachęciło więcej osób – nie tylko zamożnych, ale także z klasy średniej – do zakładania rodzin.

Jednak jeśli główną przyczyną spadku dzietności są zmiany kulturowe, techno-optymizm może okazać się niewystarczający. W starzejących się społeczeństwach młodzi rodzice coraz rzadziej spotykają rówieśników zakładających rodziny, a to właśnie przykład bliskich i osobiste doświadczenia okazują się mieć istotny wpływ na decyzje o posiadaniu dzieci.

Strategia Rozwoju Polski: wizerunek rodziny zamiast transferów?

W konsultowanej obecnie Strategii Rozwoju Polski znalazł się postulat poprawy wizerunku rodziny i rodzicielstwa w społeczeństwie. Eksperci zwracają uwagę, że działania w sferze kulturowej mogą paradoksalnie okazać się skuteczniejsze w kreowaniu potrzeby posiadania dzieci niż dotychczasowe narzędzia finansowe i strukturalne.

Budowanie pozytywnego obrazu rodziny, niwelowanie obaw związanych z rodzicielstwem oraz wzmacnianie społecznego prestiżu rodziców może stać się kluczowym elementem polityki demograficznej na najbliższe lata.

Źródło i pełna informacja: Tygodnik Polskiego Instytutu Ekonomicznego/Agnieszka Wincewicz-Price

Artykuł Spadek dzietności na świecie. Dlaczego polityka prorodzinna nie przynosi efektów pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Wśród pracowników poparcie jest znacznie wyższe – 62% Polaków jest za skróceniem tygodnia pracy, jedynie co czwarty wyraża sprzeciw. Pracodawcy i pracownicy najchętniej wskazują na model czterech dni pracy po 8 godzin.

– Czterodniowy tydzień pracy to temat, który naturalnie budzi emocje i dzieli opinie. Widać wyraźnie, że firmy nie są jeszcze zgodne co do tego, czy skrócenie tygodnia pracy to krok w dobrą stronę. Z jednej strony pojawiają się argumenty o potencjalnym wzroście efektywności, zadowolenia pracowników i ich lojalności, z drugiej, obawy o organizację procesów, przeciążenie zespołów i spadek wydajności. Warto jednak pamiętać, że w wielu przypadkach nie chodzi o ograniczenie działalności firmy do czterech dni – lecz o zmianowy model pracy, który pozwoliłby organizacjom funkcjonować przez cały tydzień, przy jednoczesnym zapewnieniu pracownikom dodatkowego dnia wolnego. Kluczowe będzie odpowiednie dostosowanie struktury organizacyjnej i prowadzenie pilotaży, zanim dojdzie do szerszej implementacji – mówi Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service.

Dalsza część tekstu jest pod materiałem filmowym

Tyle samo zwolenników, co sceptyków

Z danych „Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że polscy przedsiębiorcy są niemal równo podzieleni w kwestii 4-dniowego tygodnia pracy. 43% firm popiera to rozwiązanie przy pełnym wynagrodzeniu, podczas gdy 40% jest mu przeciwnych, a 17% wciąż nie ma wyrobionego stanowiska. Ten rozkład opinii świadczy o dużej niepewności i ostrożności ze strony pracodawców, którzy muszą mierzyć się z organizacyjnymi, prawnymi i ekonomicznymi skutkami ewentualnych zmian.

Równie wyraźny jest podział w preferencjach co do konkretnego modelu organizacji czasu pracy. Dokładnie po 41% firm opowiada się za jednym z dwóch rozwiązań: tygodniem skróconym do 32 godzin (czyli 4 dni po 8 godzin pracy) lub zachowaniem 40 godzin, ale w 4 dniach (czyli po 10 godzin dziennie). Pierwszy wariant lepiej wpisuje się w ideę work-life balance, natomiast drugi pozwala zachować obecny wymiar czasu pracy bez konieczności reorganizacji wynagrodzeń. Prawie co piąty pracodawca (18%) nie ma jeszcze zdania w tej sprawie, co potwierdza, że temat jest wciąż w fazie analiz i debat.

Balans pracownika między pracą a życiem prywatnym

W przeciwieństwie do podzielonych opinii pracodawców, pracownicy w większości opowiadają się za wprowadzeniem 4-dniowego tygodnia pracy. Z badania wynika, że 62% ankietowanych popiera skrócenie tygodnia pracy przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia, a tylko 23% jest przeciwnych. Pozostałe 15% nie ma wyrobionego zdania. Największymi zwolennikami takiego rozwiązania są osoby młode, w wieku 18-24 lata, czyli znajdujące się na początku kariery zawodowej. Nawet wśród pracowników 55+, poparcie wynosi aż 52%, co pokazuje, że potrzeba większej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym dotyczy różnych grup wiekowych.

Najbardziej preferowanym modelem wśród zatrudnionych jest tydzień pracy skrócony do 32 godzin, czyli 4 dni po 8 godzin – tę opcję wskazało 54% pracowników. Tylko 27% zaakceptowałoby wydłużenie do 10 godzin dziennie, utrzymując pełne 40 godzin tygodniowo. Jednocześnie Polacy dostrzegają potencjalne zagrożenia. Najczęściej wskazywaną obawą jest możliwość obniżenia wynagrodzeń w przyszłości (42%), a także wzrost intensywności pracy (38%). Co czwarty pracownik (28%) niepokoi się problemami organizacyjnymi, a 18% obawia się większego stresu związanego z koniecznością realizacji tych samych zadań w krótszym czasie. Co ciekawe, 23% respondentów nie ma żadnych obaw wobec takiej zmiany.

– Warto pamiętać, że duże zmiany w organizacji pracy zawsze budziły emocje, ale z czasem stawały się normą. Przykładem może być historia wolnych sobót. Dziś oczywistość, a w latach 70. rewolucja. W 1973 roku Polacy mieli zaledwie dwie wolne soboty, rok później sześć, a od 1975 – już 12 wolnych weekendów. Dopiero w 1981 roku zaczęto wdrażać tygodniowy czas pracy wynoszący 42 godziny. Dziś stoimy przed podobnym wyzwaniem i to powinno następować ewolucyjnie. To proces, który wymaga testów i mądrej adaptacji. Już teraz niektóre firmy w Polsce podejmują pilotaże i szukają elastycznych modeli. W dłuższej perspektywie może to być rozwiązanie, które pozwoli lepiej łączyć efektywność organizacji z dobrostanem pracowników – podsumowuje Krzysztof Inglot.

Źródło: Personnel Service

Artykuł Krzysztof Inglot: Skrócenie tygodnia pracy? Pracownicy są na tak, biznes się waha pochodzi z serwisu RAPORT CSR.