Ostatnie lata, w których musieliśmy się zmierzyć z kryzysem pandemicznym i globalnym wzrostem inflacji, pokazały znaczenie NBP. Dzisiaj, gdy makroekonomiczne skutki globalnych wstrząsów w zasadzie wygasły, widać, że polski bank centralny stanął na wysokości zadania: stabilność cen została przywrócona, inflacja kształtuje się poniżej 3%, PKB jest wyższy o około 16% niż przed pandemią, a bezrobocie należy do najniższych w Unii Europejskiej. To cechy silnej gospodarki, zdolnej do utrzymania odporności nawet w trudnych warunkach globalnych.

Patrząc w przyszłość, jako Prezes Narodowego Banku Polskiego, zadaję sobie pytanie, jaką rolę w budowie dostatniej gospodarki i silnego państwa będzie odgrywać polityka pieniężna i bank centralny. Mogę zapewnić, że – zachowując stabilność systemu monetarnego i wysokie zaufanie do polskiego pieniądza – polityka pieniężna NBP wciąż będzie fundamentem rozwoju gospodarczego Polski i budowy dobrobytu Polaków.

Trzy elementy sukcesu

Podstawą skutecznej polityki pieniężnej jest niezależność banku centralnego. W Polsce gwarantuje ją Konstytucja RP – zarówno w zakresie funkcjonalnym, personalnym, instytucjonalnym, jak i finansowym. Przy czym – co chcę wyraźnie podkreślić –niezależność banku centralnego to nie jest przywilej. To jest konieczność: pozwala podejmować decyzje wolne od presji politycznej, skoncentrowane na długoterminowej stabilności gospodarki.

Niezależność nabiera coraz większego znaczenia szczególnie dziś, gdy za naszą wschodnią granicą trwa wojna, rosną potrzeby pożyczkowe państwa i utrzymuje się globalna niepewność. Tylko kraj posiadający własną walutę i niezależny bank centralny może skutecznie bronić się przed wstrząsami i utrzymać stabilność finansów.

Drugim elementem kluczowym dla zapewnienia długookresowej stabilności cen i stabilności makroekonomicznej jest utrzymanie złotego i nieprzyjmowanie przedwcześnie euro.

Własna waluta pozwala Polsce prowadzić niezależną politykę pieniężną, dostosowaną do specyfiki krajowej gospodarki. To bardzo ważne, ponieważ procesy makroekonomiczne w Polsce często przebiegają inaczej niż w strefie euro. Przede wszystkim wzrost gospodarczy w Polsce jest długookresowo szybszy niż w strefie euro. Oznacza to, że zapewnienie niskiej inflacji w Polsce wymaga na ogół wyższych stóp procentowych. Jednocześnie, dzięki niezależności monetarnej, możemy szybciej niż Europejski Bank Centralny reagować na globalne wstrząsy. Było to widoczne w czasie globalnego wybuchu inflacji w 2021 r., gdy NBP, dziewięć miesięcy przed EBC, zaczął podnosić stopy procentowe. Przypomnę, że w lipcu 2022 r., kiedy stopa procentowa EBC wciąż była ujemna, stopa referencyjna NBP wynosiła już 6,5%.

Złoty działa też jak tarcza amortyzująca wstrząsy: jego płynny kurs pozwala na dostosowanie się gospodarki do zmian w otoczeniu zewnętrznym, bez wzrostu bezrobocia i spadku PKB. Stabilność złotego oznacza przewidywalność dla przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i inwestorów, a także ochronę oszczędności Polaków.

Trzecie wyzwanie, przed którym stoi dzisiaj polska gospodarka i NBP, jest związane z przemianami zachodzącymi w międzynarodowym porządku finansowym i rolą, jaką w nim odgrywają poszczególne waluty. Międzynarodowy system finansowy opiera się na hegemonii dolara amerykańskiego, co jest widoczne choćby w rezerwach walutowych banków centralnych. W tej chwili nie można mówić o odwrocie od dolara jako dominującej waluty rezerwowej – co wynika z siły amerykańskiego państwa i gospodarki oraz z faktu, że nie ma alternatywnych walut, które mogłyby przejąć rolę dolara w światowym systemie finansowym. W efekcie nadal największa część rezerw walutowych banków centralnych jest utrzymywana w dolarach. I choć udział ten zmniejszył się z ponad 70% na początku XXI w. do 56% obecnie, to wynika to z dywersyfikacji rezerw, a nie z odwrotu od dolara.

Szczególne znaczenie w tej dywersyfikacji miał powrót banków centralnych do zakupów złota. W latach 2022–24 skala tych zakupów była rekordowa i przekraczała 1000 ton rocznie. Udział złota w światowych oficjalnych aktywach rezerwowych przekroczył 20%, wobec czego kruszec ten stał się drugim po dolarze najważniejszym składnikiem tych aktywów, wyprzedzając euro (16%).

Polska ma obecnie ponad 530 ton złota o wartości 250 mld zł, co stanowi ponad 25% naszych rezerw. Pod względem wielkości zasobów złota zajmujemy 12. miejsce na świecie wśród banków centralnych. Nie spoczywamy jednak na laurach. Będziemy dążyć do tego, aby udział złota w rezerwach był jeszcze wyższy – Zarząd NBP przychylił się do mojej propozycji i podjął decyzję, by złoto stanowiło 30% aktywów rezerwowych. Doświadczenia historyczne pokazują bowiem, że złoto stanowi kotwicę bezpieczeństwa, filar zaufania oraz gwarancję niezależności. Po pierwsze, złoto, którego zasoby są ograniczone i które nie stanowi niczyjego zobowiązania, gwarantuje nam bezpieczeństwo. Jest to istotne w czasach napięć geopolitycznych i zmieniających się relacji gospodarczych. Po drugie, złoto jako najważniejszy – po dolarze – składnik globalnych rezerw banków centralnych, spełnia kryterium płynności. I po trzecie – wspiera dochodowość rezerw. Od początku lat 70. XX w. cena złota rosła średnio o ponad 7% rocznie – niemal tyle samo co akcje amerykańskie i znacznie więcej niż obligacje.

Polska racja stanu

Stabilny złoty i niezależny NBP to wartości, które przekładają się na bezpieczeństwo państwa – zwiększają odporność gospodarki na globalne zawirowania. Dzięki temu Polska zachowuje kontrolę nad własną polityką gospodarczą i w tym sensie własna waluta i bank centralny są filarami polskiej racji stanu.

Prof. dr hab. Adam Glapiński
Prezes NBP

Przeczytaj więcej na stronie https://nbp.pl/polski-zloty-i-niezaleznosc-nbp/

Artykuł Dlaczego złoty i NBP są filarami polskiej suwerenności pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Naszym gościem jest Pani Profesor Elżbieta Chojna-Duch, która analizuje wpływ decyzji Rady Polityki Pieniężnej oraz inflacji na portfele Polaków. Poruszamy także temat bezpieczeństwa Polski, które staje się naszym towarem eksportowym, przyciągającym imigrantów nawet z krajów Europy Zachodniej.

Artykuł Prof. Chojna-Duch: Polska najbezpieczniejszym krajem na świecie? Konkurs PGZ pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W ocenie prof. Litwiniuka, tempo wzrostu wynagrodzeń jest relatywnie wysokie, a ich średni poziom – liczony według parytetu siły nabywczej – wzrósł z około 63 proc. średniej unijnej w 2012 r. do 74 proc. w 2023 r. W okresie popandemicznym dynamika kosztów wynagrodzeń była wyjątkowo wysoka i oderwana od wzrostu produktywności, co przyczyniło się do presji inflacyjnej.

Profesor Litwiniuk zauważa, że dynamika wzrostu wynagrodzeń obecnie wyhamowuje i zbliża się do poziomu wzrostu produktywności. Jego zdaniem, rosnąca płaca minimalna i waloryzacja stawek w dolnych widełkach płacowych, przy jednoczesnych ograniczeniach budżetowych w górnych przedziałach, skutkuje spłaszczaniem struktury wynagrodzeń. Potrzebne są więc rozwiązania, które pozwolą utrzymać uzasadnione zróżnicowanie wynagrodzeń.

– W zestawieniu tempa wzrostu wynagrodzeń i wzrostu wydajności czy produktywności pracy, w idealnym modelu oba te czynniki powinny postępować w podobnym tempie. U nas przez ostatnie kilkanaście lat w miarę tak było. Okres pandemiczno-postpandemiczny troszeczkę zburzył prawidłowości, które rządziły tym procesem. Przy czym, według danych Eurostatu za rok 2024, Polska, Irlandia i Rumunia znajdowały się wśród trzech krajów Unii Europejskiej charakteryzujących się najszybszym wzrostem godzinowej wydajności pracy. I ta wydajność w latach 2010–2024 w Polsce zwiększyła się w ujęciu realnym o blisko 45 proc., podczas gdy średnia unijna wynosiła 11,3 proc. To ogromny postęp – mówi prof. Przemysław Litwiniuk.

Artykuł Prof. Przemysław Litwiniuk: Gońmy Zachód, ale uważajmy na poziom inflacji pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Artykuł Niezależność banku centralnego – fundament stabilnej gospodarki pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

NBP należy dziś do grona banków centralnych, które konsekwentnie realizują strategię zarządzania rezerwami i zwiększania zasobów złota. Bank zgromadził już ponad 520 ton złota o wartości przekraczającej 240 mld zł, plasując się wśród światowych liderów zakupów kruszcu.

Strategia zwiększania udziału złota w aktywach rezerwowych, realizowana pod kierownictwem prof. Adama Glapińskiego, zyskała szerokie uznanie w międzynarodowych mediach gospodarczych.

Amerykańska CNBC określiła działania NBP jako „duże zwycięstwo” w kontekście rosnących cen złota.

Hiszpański portal El Español nazwał Polskę „liderem zakupów złota wśród banków centralnych”, cytując prof. Adama Glapińskiego: „To sprawia, że Polska jest państwem wiarygodnym, […] bardzo poważnym partnerem i będziemy kontynuować zakupy złota. […] Jest ono symbolem stabilności, który zwiększa naszą wiarygodność wobec inwestorów i partnerów zagranicznych”.

Z kolei niemiecki N-TV.de zauważył, że „nikt nie kupuje tyle złota, co Polska”, wskazując na długofalowy i konsekwentny charakter strategii NBP: Największym nabywcą złota na świecie w ubiegłym roku i również w pierwszej połowie 2025 r. była zdecydowanie Polska. Narodowy Bank Polski rozpoczął w 2018 r. systematyczne – jak żaden inny bank – przekształcanie rezerw walutowych w złoto.

Zarząd NBP – z inicjatywy profesora Glapińskiego – zdecydował niedawno o zwiększeniu udziału złota do 30 proc. oficjalnych aktywów rezerwowych (obecnie to 24 proc.), dostosowując tempo zakupów do warunków rynkowych.

Dzięki swojej niezależności Narodowy Bank Polski konsekwentnie buduje bezpieczeństwo finansowe kraju. Dla studentów ekonomii to interesujący przykład strategii banku centralnego, która nie tylko wzmacnia stabilność gospodarczą, lecz także podnosi prestiż kraju na arenie międzynarodowej.

Dowiedz się więcej na: https://nbp.pl/zloto-nbp/

Artykuł Polska strategia złota doceniana przez zagraniczne media pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Łukasiewicz. Pierwszy na świecie

Film „Łukasiewicz – pionier społecznego zaangażowania biznesu” to opowieść o człowieku, który sprawił, że Polska znalazła się w gronie trzech największych wydobywców ropy naftowej na świecie. W 1853 r. skonstruował pierwszą na świecie lampę naftową. Rok później w Gorlicach, w Małopolsce, zapłonęła pierwsza naftowa lampa uliczna. Warto przy tym zaznaczyć, że przemysłowe wydobycie ropy naftowej w USA zaczęło się dopiero w 1859 r. Za sukcesem Amerykanów stoi nikt inny jak Ignacy Łukasiewicz, który przekazał ludziom Johna Rockefellera, firmie Standard Oil Company, tajemnice procesu destylacji ropy naftowej. Za darmo. Uznał, że jego wynalazek ma służyć ludzkości, a nie tylko dorabianiu się. Widać, że to szlachetne zachowanie naszego wynalazcy dało do myślenia amerykańskiemu milionerowi. Fundacja jego nazwiska do dziś jest bowiem znana na świecie z działalności charytatywnej.

Emerytury, bezpłatne leczenie, edukacja dzieci. To był szok w XIX wieku!

W filmie poznamy też Łukasiewicza jako filantropa, którego pracownicy mogli liczyć na emeryturę, bezpłatne leczenie czy edukację dzieci. Dla drapieżnego środowiska XIX-wiecznych kapitalistów, to był szok. Nasz bohater zakładał kasy pożyczkowe ratujące chłopów przed popadnięciem w przysłowiową galicyjską nędzę. Finansował budowę dróg, mostów, szkół i świątyń – w powiecie krośnieńskim mówi się, że tamtejsze drogi są brukowane guldenami Łukasiewicza, a papież Pius IX nagrodził go zaszczytnymi wyróżnieniami. Będąc patriotą, wspierał finansowo Powstanie Styczniowe i pomagał powstańczym uchodźcom.

Wielu z nas uważa, że pomysł wydobycia czy wykorzystania ropy naftowej jako paliwa przyszedł z USA, lub krajów arabskich, podobnie jak modne dziś definicje CSR czy ESG traktujące o społecznej odpowiedzialności biznesu. Film Narodowego Banku Polskiego pokazuje historię z innej strony. Historię, z której jako Polacy możemy być dumni.

Artykuł Dwieście lat temu urodził się Ignacy Łukasiewicz. NBP przedstawia historię człowieka, który dokonał jednego z największych odkryć ludzkości i stał się pionierem CSR pochodzi z serwisu RAPORT CSR.