Termin „silent standoff” został po raz pierwszy opisany przez amerykański DeVry University w raporcie Bridging the Gap: Overcoming a Silent Standoff in America’s Talent Economy. Eksperci ostrzegają, że takie zjawisko prowadzi do stagnacji rozwoju kompetencji, a w dłuższej perspektywie – do osłabienia innowacyjności całej gospodarki.

Cichy impas kompetencyjny w Polsce – specyfika i paradoksy

W Polsce zjawisko to przybiera nieco inną formę niż w Stanach Zjednoczonych. Jak wynika z analiz Polskiego Instytutu Ekonomicznego, polski „cichy impas” cechuje obustronna pasywność. Pracodawcy deklarują działania rozwojowe, ale nie inwestują realnie w szkolenia, natomiast pracownicy – mimo że czują presję zmian – nie podejmują aktywnych działań na rzecz podnoszenia kwalifikacji.

Brak świadomości własnych deficytów kompetencyjnych stanowi jedną z głównych barier rozwoju zawodowego dorosłych Polaków. Tylko 33 proc. osób w wieku 25–65 lat jest pozytywnie nastawionych do uczenia się, aż 37 proc. to sceptycy, a 29 proc. ma stosunek neutralny. Choć połowa Polaków deklaruje, że nauka sprawia im przyjemność, to niemal 42 proc. przyznaje, że nie ma już chęci do dalszego kształcenia.

Kompetencje Polaków – dopasowanie dziś, problemy jutro

Z analizy wskaźnika ESI (European Skills Index) wynika, że Polska zajmuje trzecie miejsce w Unii Europejskiej pod względem dopasowania kompetencji do obecnych stanowisk pracy. Jednocześnie jednak plasuje się dopiero na 17. miejscu w rozwoju kompetencji przyszłości.

To zjawisko eksperci określają mianem „sukcesu maskującego porażkę” – dzisiejsze umiejętności wystarczają na potrzeby bieżące, lecz brak inwestycji w rozwój może wkrótce ujawnić poważne deficyty.

Zaledwie 26 proc. polskich firm oferuje pracownikom szkolenia zawodowe, podczas gdy w całej UE robi to średnio 55 proc. przedsiębiorstw. Niższą aktywność szkoleniową notuje jedynie kilka krajów: Węgry, Grecja i Rumunia.

Kryzys jakości kapitału ludzkiego

Mimo że odsetek firm zgłaszających trudności w pozyskiwaniu kandydatów stopniowo maleje, polska gospodarka doświadcza kryzysu jakości kapitału ludzkiego. Z badania ManpowerGroup „Niedobór talentów” wynika, że w 2025 roku aż 59 proc. pracodawców miało trudności w rekrutacji osób o pożądanych kompetencjach. Dla porównania, w 2022 roku odsetek ten wynosił 70 proc.

Jednocześnie dane z międzynarodowego badania PIAAC wskazują, że 39 proc. Polaków może mieć trudności ze zrozumieniem tekstu, 38 proc. z wykonywaniem obliczeń matematycznych, a 48 proc. z adaptacyjnym rozwiązywaniem problemów. Wraz z wiekiem następuje też gwałtowny spadek poziomu kompetencji, co eksperci określają mianem erozji kapitału ludzkiego.

Luka w rozwoju kompetencji dorosłych Polaków

Choć większość Polaków deklaruje chęć rozwoju, niewielu przekuwa te deklaracje w działanie. Z badania European Skills and Jobs Survey (2021) wynika, że 75 proc. pracujących w wieku 25–64 lata chciało poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności. Tymczasem w szkoleniach lub kursach zawodowych wzięło udział w ostatnim roku jedynie 29 proc. osób – to trzecia największa luka w Unii Europejskiej, po Grecji i Rumunii.

Eksperci zwracają uwagę, że brak kultury ustawicznego kształcenia ogranicza konkurencyjność polskich firm i utrudnia przygotowanie rynku pracy na nadchodzące zmiany technologiczne.

Źródło i cała informacja: Tygodnik PIE/Cezary Przybył

Artykuł Między chęcią a działaniem – cichy impas kompetencyjny na polskim rynku pracy pochodzi z serwisu RAPORT CSR.