Rosnąca ilość odpadów, coraz bardziej restrykcyjne cele środowiskowe Unii Europejskiej oraz ograniczona zdolność systemu do ich realizacji stawiają polską gospodarkę odpadami przed jednym z największych wyzwań ostatnich lat.

Jak wynika z raportu „Od surowca do surowca: jak blisko jesteśmy gospodarki cyrkularnej” firmy doradczej Deloitte, do 2050 r. masa odpadów komunalnych w Polsce wzrośnie o około 26 proc., do blisko 18 mln ton. Jednocześnie w ostatnich latach wskaźnik cyrkularności w Polsce zamiast rosnąć – spada i pozostaje wyraźnie poniżej średniej unijnej. W tym kontekście gospodarka o obiegu zamkniętym staje się nie tylko koniecznością, ale także szansą na zwiększenie niezależności surowcowej oraz efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów.

Raport Deloitte: stan realizacji celów GOZ w Polsce

Opracowanie zawiera przekrojową ocenę aktualnej sytuacji w Polsce w zakresie realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym. Analiza obejmuje najbardziej aktualne dostępne dane dotyczące odpadów odebranych i zebranych, wytworzonych oraz przetworzonych, a także szczegółową ocenę poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu w podziale na frakcje materiałowe.

W celu uzyskania pełnego obrazu sytuacji przeprowadzono konsultacje z reprezentantami różnych sektorów polskiego systemu gospodarki odpadami. Uzupełnieniem jest analiza ekonomiczna, obejmująca m.in. szacunki wartości rynku gospodarki odpadami oraz znaczenie tej branży dla gospodarki krajowej. Autorzy raportu przedstawiają również rekomendacje skierowane do różnych interesariuszy, dotyczące kreowania rynku surowców wtórnych wyłanianych w ramach gospodarki odpadami, które mogą usprawnić proces przejścia na model GOZ.

Rosnąca masa odpadów komunalnych – prognozy do 2050 roku

Masa wytwarzanych odpadów stale rośnie, zwłaszcza w krajach o rozwiniętym przemyśle wydobywczym i przetwórczym, takich jak Niemcy, Polska czy Francja. Odpady, które bezpośrednio wytwarza każdy mieszkaniec, to odpady komunalne. Według prognoz do 2050 r. masa samych odpadów komunalnych przewidzianych do odebrania i zebrania w Polsce zwiększy się o ponad jedną czwartą, osiągając niemal 18 mln ton.

Ten znaczący wzrost – z poziomu 14,16 mln ton w 2024 r. – jest bezpośrednio powiązany z rosnącą zamożnością społeczeństwa i konsumpcją, co generuje pilne wyzwania dla krajowego systemu gospodarki odpadami.

Gospodarka o obiegu zamkniętym jako filar polityki klimatycznej UE

W tym kontekście GOZ staje się jednym z kluczowych filarów polityki zrównoważonego rozwoju. Model ten zakłada ograniczenie zużycia surowców pierwotnych oraz zmniejszenie masy odpadów poprzez zapobieganie ich powstawaniu, ponowne wykorzystanie oraz recykling frakcji, których wytworzenia nie udało się uniknąć. Od 2015 r. państwa Unii Europejskiej stopniowo wdrażają te założenia, przekładając je na konkretne cele środowiskowe.

– Gospodarka o obiegu zamkniętym wymaga kompleksowego podejścia do cyklu życia produktów – od etapu projektowania i doboru materiałów, przez procesy produkcyjne i dystrybucję, aż po użytkowanie i końcowe zagospodarowanie odpadów. Osiąganiu celów towarzyszą konkretne wymagania regulacyjne, w tym obowiązkowe poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz stopniowe ograniczanie składowania odpadów komunalnych do 30 proc. w 2025 r., 20 proc. w 2030 r. i 10 proc. w 2035 r. Analizy wskazują jednak, że osiągnięcie tych celów pozostaje zagrożone. Szczególnie ambitny i trudny do realizacji jest ostatni wskaźnik, który bez szerszego zastosowania termicznego przetwarzania pozostałości po sortowaniu może okazać się nieosiągalny – mówi Joanna Leoniewska-Gogola, liderka zespołu circular economy, Deloitte.

Problemy z jakością danych – rola systemu BDO

Dodatkowym wyzwaniem pozostaje sposób funkcjonowania Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO). System nie zapewnia skutecznej walidacji danych już na etapie ich wprowadzania, co zwiększa ryzyko błędów sprawozdawczych i rozbieżności w raportowanych wolumenach odpadów. W efekcie dane agregowane na poziomie gmin, województw i kraju nie zawsze odzwierciedlają rzeczywisty strumień odpadów w gospodarce.

Dodatkowo, według szacunków Deloitte opartych na wywiadach rynkowych, 20–30 proc. produktów w opakowaniach wprowadzanych na rynek nie jest rejestrowanych w systemie BDO. Ma to bezpośrednie konsekwencje dla raportowania do instytucji unijnych oraz dla rozliczeń finansowych. Do lipca 2025 r. Polska wpłaciła do budżetu UE ponad 2 mld euro podatku od tworzyw sztucznych, co odpowiada około 500 mln euro rocznie i 625 tys. ton tworzyw sztucznych niepoddanych recyklingowi.

Trudności z efektywnym wdrożeniem regulacji odpadowych

Brak spójności regulacyjnej sprawia, że nowe rozwiązania dublują się, obejmując te same strumienie odpadów. Przykładem jest wprowadzenie systemu kaucyjnego dla butelek z tworzyw sztucznych i metalowych puszek przed pełnym wdrożeniem zasad Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). W efekcie dwa systemy mogą rywalizować o ten sam strumień odpadów opakowaniowych.

Regulacyjne niekonsekwencje widoczne są także w planowaniu infrastruktury. Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2028 prognozował moce przerobowe instalacji bez uwzględnienia wpływu nowych systemów, takich jak kaucja na opakowania, co może prowadzić do niedoszacowania rzeczywistych potrzeb inwestycyjnych.

Znaczenie branży odpadowej dla gospodarki

Branża odpadowa stanowi istotny segment polskiej gospodarki. Po latach dynamicznego wzrostu, średnio o 17 proc. rocznie, w 2023 r. przychody sektora wyniosły 35,1 mld zł, notując spadek o 3 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Było to m.in. efektem spadku cen surowców wtórnych i energii. Mimo to sektor pozostał rentowny, a jego znaczenie makroekonomiczne jest wyraźne.

W 2023 r. w Polsce wytworzono łącznie 122,8 mln ton odpadów, z czego jedynie niespełna 11 proc. stanowiły odpady komunalne. Reszta pochodziła głównie z przemysłu, w tym górnictwa, energetyki i budownictwa. Obecnie zagospodarowaniu i przetworzeniu podlega około 65 proc. wszystkich odpadów, głównie poprzez rekultywację terenów i recykling materiałowy.

– Wspierając powstanie raportu przygotowanego przez Deloitte, kierowaliśmy się przede wszystkim potrzebą uporządkowania debaty publicznej o polskim systemie gospodarki odpadami. Do tej pory rynek opierał się na opracowaniach fragmentarycznych, co generowało chaos informacyjny. Potrzebowaliśmy dokumentu, który patrzy na gospodarkę odpadami holistycznie i w oparciu o najbardziej aktualne dane – komentuje Kamil Majerczak, CEO PreZero w Polsce.

Szanse i bariery dla gospodarki o obiegu zamkniętym

Rosnące wymagania środowiskowe coraz silniej wpływają na koszty funkcjonowania przedsiębiorstw i samorządów, nie zawsze przynosząc proporcjonalne efekty ekologiczne. Jednym z kluczowych problemów pozostaje brak ekonomicznego uzasadnienia dla recyklingu frakcji wymagających zaawansowanych i energochłonnych technologii, takich jak tekstylia czy pokonsumenckie tworzywa sztuczne.

– Polska gospodarka nie wchodzi w obieg zamknięty jednym krokiem. Poziom gotowości jest istotnie różny w zależności od rodzaju materiału. Tam, gdzie recykling funkcjonuje od lat, rynek poradził sobie bez dodatkowych instrumentów regulacyjnych. W pozostałych frakcjach wciąż brakuje stabilnych warunków do domykania obiegów – podkreśla Julia Patorska, partnerka, liderka portfolio Sustainability & Climate w Polsce i Europie Środkowej w Deloitte.

Rekomendacje: jak przyspieszyć transformację w kierunku GOZ

Gospodarka o obiegu zamkniętym może stać się realną szansą na zwiększenie surowcowej niezależności Polski, pod warunkiem rozwoju infrastruktury i zapewnienia stabilnych ram regulacyjnych. Kluczowe jest wspólne zaangażowanie administracji państwowej, samorządów oraz sektora prywatnego.

Wśród priorytetów znajduje się kompleksowa reforma systemu ROP, stworzenie szybkiej ścieżki wdrażania technologii przetwarzania odpadów, stabilność prawa oraz skuteczny dialog z Komisją Europejską. Samorządy powinny odgrywać strategiczną rolę w realizacji celów recyklingu, a przedsiębiorstwa – aktywnie wspierać ekoprojektowanie i rozwój rynku surowców wtórnych.

Pełny raport do pobrania znajduje się na stronie Deloitte.

Źródło: Deloitte

Ten artykuł też może Cię zainteresować:

Surowce krytyczne: Europa chce niezależności do 2030 r. Polska będzie ważnym graczem?

Artykuł Gospodarka o obiegu zamkniętym w Polsce – systemowe wyzwania do 2035 roku pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Artykuł Wakacyjna fala śmieci wyzwaniem dla miast. Gospodarka cyrkularna może być odpowiedzią pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Organizacje zaapelowały do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o uwzględnienie żywotnych postulatów wszystkich interesariuszy, w szczególności podmiotów zobligowanych do ponoszenia kosztów w ramach Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta i zainicjowanie wspólnych prac nad nowym, akceptowalnym przez wszystkich uczestników rynku projektem ustawy, która będzie skutecznie wspierać cele gospodarki o obiegu zamkniętym.

W szczególności:

1. Organizacje wyrażają stanowczy sprzeciw wobec proponowanych w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych rozwiązań w zakresie systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), który ukazał się w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UC100 („Projekt UC100”);
   Organizacje uważają, ze model w którym role centralnego administratora systemu oraz dystrybutora środków finansowych pobieranych od wprowadzających produkty w opakowaniach w formie daniny publicznej ma pełnić Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOSiGW) stoi w sprzeczności z zapisami zawartymi w przepisach europejskich, uniemożliwiając przedsiębiorcom realny wpływ na koszty netto funkcjonowania systemu oraz na sposób zarzadzania strumieniem odpadów, za które maja ponosić odpowiedzialność finansowa.
2. Sygnatariusze apelują o niezwłoczne wstrzymanie prac legislacyjnych nad Projektem UC100, który będzie miał negatywne skutki dla polskiej gospodarki.
   W ocenie organizacji taka konstrukcja ROP jest nie tylko niesprawiedliwa, ale również nieskuteczna. Odbiera bowiem wprowadzającym produkty w opakowaniach możliwość aktywnego uczestnictwa w procesach efektywnej współpracy zarówno finansowej jak i środowiskowej, które są fundamentem skutecznego systemu ROP, zgodnego z zasadami unijnego prawa i wytycznymi Komisji Europejskiej.
3. Sygnatariusze pisma proszą o czas na wypracowanie przez interesariuszy założeń do nowego projektu ustawy, który w ciągu najdalej 2 miesięcy mógłby zostać zaprezentowany Ministerstwu.

Jako środowisko przedsiębiorców organizacje deklarują gotowość przedstawienia takiej koncepcji, która będzie łączyć wszystkich kluczowych interesariuszy: producentów, organizacji odzysku, samorządów, firm komunalnych, recyklerów oraz konsumentów. Celem jest bowiem stworzenie systemu transparentnego, efektywnego kosztowo i środowiskowo, zrealizowanego z poszanowaniem unijnych standardów oraz krajowych uwarunkowań rynkowych.

Cała treść pisma jest do pobrania na stronie PFPiŻ

Źródło: Polska Federacja Producentów Żywności

Artykuł Apel 40 organizacji o wstrzymanie prac nad projektem ustawy wdrażającej system ROP pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Firmy stawiają na GOZ, ale potrzebują stabilnych regulacji

Według najnowszego raportu „Odpowiedzialny biznes w Polsce 2024”, przygotowanego przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu (FOB), w obszarze środowiska odnotowano ponad 200 przykładów dobrych praktyk. Dużą część z nich stanowiły inicjatywy wpisujące się w gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ), m.in. zawracanie folii do obiegu, recykling kartonów w magazynach, punkty zbiórki e-odpadów czy selektywna rozbiórka nieruchomości.

– Gospodarowanie odpadami jest integralną częścią biznesu – podkreśla dr Daniel Kiewra, ekspert ds. klimatu i energii w Forum Odpowiedzialnego Biznesu. – Nie może być traktowane jako dodatek, lecz jako element wpisany w cały model działalności, oparty na wiedzy, danych i doświadczeniu różnych interesariuszy.

Ekspert zaznacza, że skuteczna polityka odpadowa musi być długofalowa i osadzona w strategii organizacji, by rzeczywiście realizować cele ESG, które stawia przed firmami Unia Europejska.

ROP – system, który wciąż czeka na wdrożenie

Jednym z największych wyzwań dla firm pozostaje brak implementacji krajowego systemu ROP. Choć jego uruchomienie planowano już na 2023 rok, prace legislacyjne wciąż trwają. Nowelizacja ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych ma trafić do Rady Ministrów w III kwartale 2025 roku.

Wśród głównych założeń reformy ROP znajdują się m.in. wprowadzenie opłaty opakowaniowej, likwidacja systemu DPR/EDPR od 2028 roku, uproszczenie obowiązków raportowych i integracja z ustawą o obowiązkach przedsiębiorców. Zmianie ma ulec również funkcjonowanie Bazy Danych Odpadowych (BDO), która zostanie dostosowana do nowych wymogów.

– Aby firmy mogły realizować unijne cele, potrzebna jest stabilność systemu i jego przejrzystość – zaznacza dr Daniel Kiewra. – Nie chodzi tylko o same regulacje, ale także o jasny podział odpowiedzialności, wyceny kosztów środowiskowych i spójność całego mechanizmu.

Konsumenci również naciskają na zmiany

Ekspert zauważa, że obok presji regulacyjnej, istotnym czynnikiem wpływającym na działania firm jest rosnąca świadomość konsumentów – zwłaszcza młodego pokolenia. Klienci coraz częściej oczekują od biznesu odpowiedzialnego podejścia do środowiska i zrównoważonego wykorzystywania zasobów.

– Młodzi ludzie wymagają nowego podejścia: świadomego, opartego na odpowiedzialności i trosce o przyszłe pokolenia – mówi dr Kiewra. – Nie możemy zapominać, że Ziemię mamy jedną – powinniśmy o nią dbać jak o własny dom.

Odpady to nie koszt, lecz zasób

Ekspert FOB zwraca uwagę, że odpowiedzialne gospodarowanie odpadami przynosi firmom również konkretne korzyści ekonomiczne. Odpady traktowane jako zasób mogą zostać ponownie wykorzystane, co pozwala ograniczyć zarówno zużycie surowców, jak i koszty środowiskowe.

– Odpady nie powinny trafiać na wysypisko, lecz wracać do obiegu – podkreśla dr Kiewra. – To sposób nie tylko na ochronę zasobów, ale także na generowanie oszczędności, które firmy mogą uwzględniać w raportach zrównoważonego rozwoju.

Branża z nadzieją spogląda na finalizację prac legislacyjnych nad ROP. Wprowadzenie stabilnego i przejrzystego systemu może nie tylko ułatwić realizację celów klimatycznych, ale również przyspieszyć transformację w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego.

Źródło i pełna informacja: Newseria Biznes

Artykuł Odpady w centrum strategii firm. Eksperci: Bez jasnych przepisów trudno realizować cele ESG pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Recykling w kryzysie – niska opłacalność i spadający popyt

Ceny surowców pierwotnych są obecnie niższe niż koszty produkcji recyklatów, co znacząco obniża popyt na materiały wtórne. Sytuacja ta stanowi poważne wyzwanie dla recyklerów.

– W naszej branży w ostatnich kilku latach jest bardzo kryzysowo. Pierwszy kryzys rozpoczął się w 2020 roku podczas COVID-u, następnie po wybuchu wojny chwilowo w recyklingu było całkiem dobrze, ale już po kilku miesiącach załamały się ceny surowców pierwotnych, co spowodowało, że w zasadzie przez kolejne dwa lata i do tej pory jest bardzo mały popyt na surowce z recyklingu – mówi Szymon Dziak-Czekan, prezes zarządu SPDC, Hans Andersson rPET, w rozmowie z agencją Newseria.

PET wyjątkiem. Wsparcie dla recyklingu tylko w jednej frakcji

Jedynym pozytywnym wyjątkiem jest obecnie PET, dla którego obowiązują wymogi dotyczące zawartości recyklatów zgodnie z dyrektywą Single Use Plastics. Od 2025 roku butelki PET na napoje do 3 l muszą zawierać co najmniej 25% tworzyw pochodzących z recyklingu, a od 2030 roku – 30%.

– Widzimy, że w surowcu rPET popyt rośnie. Od wielu lat postulowaliśmy, żeby obowiązkowe użycie recyklatu odnosiło się do wszystkich surowców, co mogłoby spowodować, że popyt na recyklaty nie byłby uzależniony od ceny surowców pierwotnych – tzw. virgin – dodaje Szymon Dziak-Czekan.

Unijne cele ambitne, ale rynek nie jest gotowy

Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), które ma wejść w życie w 2030 roku, przewiduje obowiązkowe progi udziału recyklatów w opakowaniach. Dla większości materiałów minimalny udział ma wynosić 30–35%, a od 2040 roku – 50–65%. Niższe wymagania przewidziano dla opakowań do produktów wrażliwych, z tworzyw innych niż PET – od 10% w 2030 roku.

– Prawo unijne rzeczywiście dąży do tego, żeby coraz więcej recyklatów było wykorzystywane, ale nie ukrywam, że ta tendencja się zmienia w ostatnich dwóch latach po wybuchu wojny w Ukrainie. Ekologia i środowisko są bardzo istotne, jeżeli jest pokój. Jeżeli jest wojna, to politycy, również unijni, powoli wycofują się z bardzo ambitnych celów. Mamy nadzieję, że to nie będzie trwałe – wskazuje ekspert.

Europejski przemysł recyklingowy na granicy załamania

Jak wskazuje raport Plastics Recyclers Europe, europejski przemysł recyklingu tworzyw sztucznych osiągnął punkt krytyczny. Ostatnie dwa lata były najgorsze pod względem wzrostu mocy przerobowych. Sytuację pogarszają import tańszych, często niespełniających norm materiałów oraz rosnący eksport odpadów poza UE.

Import polimerów – zarówno pierwotnych, jak i pochodzących z recyklingu – wzrósł do ponad 20% unijnego zużycia, a produkcja recyklatów spadła o 5%. Prognozy mówią o dalszych spadkach – do poziomów nienotowanych od 25 lat.

– To też powoduje sytuację, w której recyklerzy nie mają środków, żeby się rozwijać i żeby pomagać samorządom realizować poziomy recyklingu – zauważa Szymon Dziak-Czekan. – Są momenty, gdy przez wiele miesięcy możemy sprzedać wszystko to, co mamy, a później przez kilka miesięcy nasi klienci, czyli przetwórcy tworzyw sztucznych, przerzucają się na surowce pierwotne, bo są po prostu tańsze.

Rozwiązaniem może być ochrona rynku i zachęty fiskalne

Plastics Recyclers Europe apeluje o wdrożenie środków ochrony handlu, m.in. taryf na import surowców i zachęt podatkowych dla firm stosujących recyklaty. Bez wsparcia recykling może stracić konkurencyjność, co wpłynie negatywnie zarówno na środowisko, jak i europejską gospodarkę.

System kaucyjny i ekomodulacja jako narzędzia wsparcia

Zwiększenie dostępności wysokiej jakości recyklatów wymaga działań całego łańcucha wartości – od producentów po konsumentów. Kluczową rolę odegrają: system kaucyjny oraz rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) z mechanizmem ekomodulacji, premiującym opakowania zaprojektowane z myślą o recyklingu.

Zagadnienia te były tematem dyskusji podczas konferencji Rekopolu: „Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta – polityka środowiskowa, dialog i role interesariuszy”.

Zastosowanie recyklatów coraz powszechniejsze, ale to za mało

– Przez ostatnie 20 lat obserwowałem, jak się zmienia rynek recyklatu i namawialiśmy klientów do wykorzystywania surowców wtórnych. Gdy wchodzimy do sklepu wielkopowierzchniowego, to większość surowców jest z wykorzystaniem części recyklatów, albo w 100% z recyklingu – podkreśla Szymon Dziak-Czekan.

Recyklaty są dziś obecne w branży motoryzacyjnej, napojowej, budowlanej, a nawet w workach na śmieci wykorzystywanych w systemie selektywnej zbiórki odpadów. Raport „Recyklaty” Polskiego Paktu Plastikowego pokazuje jednak, że bez systemowych rozwiązań i wsparcia legislacyjnego, zwiększenie skali recyklingu będzie trudne do osiągnięcia.

Źródło i pełna informacja: Newseria Biznes

Artykuł Recyklaty droższe niż pierwotne surowce. Branża recyklingu alarmuje o kryzysie pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Polska gospodarka nadal liniowa. Potrzebna zmiana podejścia

Gospodarka obiegu zamkniętego (GOZ), inaczej gospodarka cyrkularna, to model, który zakłada maksymalne wykorzystanie zasobów i ograniczenie ilości odpadów. Choć koncepcja ta zyskuje na znaczeniu w całej Unii Europejskiej, Polska wciąż jest na początku tej drogi. Nasz kraj osiągnął dotąd zaledwie 10-procentowy poziom cyrkularności.

– Do osiągnięcia gospodarki obiegu zamkniętego w skali makro jesteśmy i daleko, i blisko. Daleko, ponieważ tzw. luka cyrkularności wynosi aż 90 proc., co pokazuje, jak wiele mamy jeszcze do zrobienia. Z drugiej strony jesteśmy dopiero na początku drogi i jest to bardzo ważny moment, ponieważ projektujemy gospodarkę na przyszłość – mówi Newserii Anita Sowińska, wiceminister klimatu i środowiska.

Nowe przepisy unijne wymuszą zmiany

Zgodnie z nowym rozporządzeniem UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), które zacznie obowiązywać od sierpnia 2026 roku, państwa członkowskie będą musiały znacząco ograniczyć ilość generowanych odpadów.

Rozporządzenie zakłada:

• zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych o 5 proc. do 2030 roku (względem poziomu z 2018 roku),

• redukcję o 15 proc. do 2040 roku,

• recykling co najmniej 65 proc. odpadów opakowaniowych do końca 2025 roku, a 70 proc. – do 2030 roku,

• obowiązkową recyklingowalność wszystkich opakowań,

• zakaz jednorazowych opakowań na kosmetyki i żywność w hotelach (np. masła, keczupy, dżemy) oraz na warzywa i owoce poniżej 1,5 kg.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta nadal opóźniona

Choć rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) powinna działać w Polsce już od stycznia 2023 roku, odpowiednie przepisy nadal nie zostały wdrożone. Polska naraża się tym samym na wysokie kary – od 30 do 60 tys. euro dziennie.

– Rozszerzona odpowiedzialność producencka to jest rozwiązanie, które co do zasady polega na tym, że to zanieczyszczający ma płacić za swoje odpady, czyli to producent albo szerzej – wytwórca odpadów ponosi odpowiedzialność finansową za gospodarkę odpadami – podkreśla Anita Sowińska. – Uważam, że jest to bardzo sprawiedliwe rozwiązanie, ponieważ w tej chwili koszt gospodarowania odpadami ciąży przede wszystkim na samorządach, a także na mieszkańcach, którzy ponoszą te koszty w gospodarce za wywóz odpadów.

Projekt ustawy wdrażającej ROP trafił w kwietniu do KPRM. Według zapowiedzi resortu klimatu, nowe przepisy mają zostać uchwalone jeszcze w tym roku i wdrażane etapami od 2026.

Edukacja i zachęty finansowe kluczowe dla GOZ

Osiągnięcie cyrkularnej gospodarki wymaga także zmiany postaw konsumenckich. Ministerstwo Klimatu i Środowiska stawia na edukację oraz narzędzia ekonomiczne, które mają wspierać selektywną zbiórkę odpadów i recykling.

– Instytucje publiczne mają duży wpływ na to, jak możemy kształtować zrównoważoną konsumpcję, i to jest na pewno edukacja. Tutaj Ministerstwo Klimatu i Środowiska od wielu lat podejmuje wysiłki edukacyjne, nie tylko w szkołach, ale również na przykład w mediach i social mediach – mówi Anita Sowińska. – To są również rozwiązania finansowe, chociażby system kaucyjny jest dobrym przykładem rozszerzonej odpowiedzialności producenckiej, gdzie konsument, który wie, że przykładowo butelka PET ma wartość, będzie oddawał ją do recyklingu, na przykład do automatu albo innego punktu zbiórki. Myślę, że instrumenty finansowe są bardzo istotne w ekologii, ponieważ ekologia jest ściśle powiązana z ekonomią.

System kaucyjny już od października 2025 roku

Polska przygotowuje się do wprowadzenia ogólnokrajowego systemu kaucyjnego. Ma on ruszyć 1 października 2025 roku i obejmie:

• plastikowe butelki do 3 l,

• puszki metalowe do 1 l,

• szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l.

Duże sklepy (powyżej 200 m²) będą musiały przyjmować puste opakowania i zwracać kaucję. Mniejsze placówki będą mogły dobrowolnie uczestniczyć w systemie.

Celem jest ograniczenie zmieszanych odpadów komunalnych oraz podniesienie poziomu recyklingu w Polsce, który wciąż jest znacznie poniżej unijnych celów.

Eksperci o GOZ: Potrzebna współpraca wszystkich stron

O wyzwaniach związanych z wdrażaniem gospodarki o obiegu zamkniętym debatowali przedstawiciele administracji i biznesu podczas konferencji Sustainable Economy Summit, która odbyła się 27–28 maja br. Dyskutowano m.in. o systemie kaucyjnym, ROP oraz wdrażaniu nowych regulacji unijnych.

Źródło i cała informacja: Newseria Biznes

Artykuł Polska dopiero na początku drogi do gospodarki obiegu zamkniętego. Luka cyrkularności sięga 90 proc. pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Ile biogazowni i biometanowni działa w Polsce?

Według danych Urzędu Regulacji Energetyki z marca 2025 roku, w Polsce funkcjonuje 416 instalacji: 415 biogazowni i zaledwie 1 biometanownia. Z kolei dane Agencji Rynku Energii wskazują, że łączna moc zainstalowana tych obiektów wynosi około 320 MW, a roczna produkcja energii elektrycznej to niespełna 1,6 TWh. To zaledwie 0,94% krajowej produkcji energii elektrycznej w 2024 roku. A możliwości rozwoju tej gałęzi produkcji energii są znacznie większe, o czym mówi się od lat.

Pierwsza biometanownia w Polsce już działa

W lutym 2025 roku w Brodach (woj. lubuskie), na terenie Rolniczego Gospodarstwa Doświadczalnego, uruchomiono pierwszą w Polsce biometanownię. Instalacja ma produkować 0,65 mln m³ biometanu rocznie. Gaz będzie sprężany i sprzedawany jako paliwo w sektorze transportu, w postaci bioCNG.

Europa znacznie dalej w rozwoju biometanu

Dla porównania – w całej Europie działa już ponad 20 tys. biogazowni i około 1600 biometanowni. Jak podaje organizacja Gas for Climate, techniczne możliwości produkcji biometanu w UE przekroczyły 6,4 mld m³ już na koniec I kwartału 2024 roku. To ponad 9800 razy więcej niż obecna produkcja w Polsce.

Dalsza część tekstu jest pod relacją z debaty podczas konferencji w SGGW

Krajowy potencjał biometanu – nawet 8 miliardów m³ rocznie

Zgodnie z Krajowym Planem w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), potencjał produkcyjny biometanu w Polsce sięga nawet 8 miliardów m³ rocznie. Taka ilość pokryłaby aż 46% krajowego zapotrzebowania na gaz ziemny (8 z 17,4 mld m³). Ograniczając import surowca oraz przyspieszając transformację energetyczną – szczególnie w elektroenergetyce i ciepłownictwie.

Co więcej, długoterminowe szacunki Gas for Climate zakładają, że do 2050 roku Polska mogłaby produkować nawet 13 miliardów m³ biometanu rocznie. Co plasowałoby nasz kraj na 5. miejscu w Europie pod względem potencjału.

Rząd planuje zmiany na rzecz biometanu

Scenariusz ambitnej transformacji (WAM) zawarty w KPEiK przewiduje, że do 2030 roku biometan zapewni 11,9 TWh energii w krajowym zużyciu końcowym (1,1 mld m³). A do 2040 roku – już 28,3 TWh (2,6 mld m³). Dokument wskazuje również na potrzebę usprawnienia procedur inwestycyjnych, m.in. poprzez ułatwienie budowy gazociągów bezpośrednich dla producentów biometanu.

W kwietniu 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło propozycje zmian legislacyjnych mających na celu przyspieszenie rozwoju tego rynku.

Źródło i cała informacja: Tygodnik PIE 20/2025/Wojciech Żelisko

Wywiad z marca br. też może Cię zainteresować:

Marek Sawicki: Wsparcie rządu dla polskiej energetyki jest iluzoryczne

Artykuł Polska ma potencjał w produkcji biogazu i biometanu, ale wciąż go nie wykorzystuje pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Według raportu Polskiego Stowarzyszenia Recyklerów Opon (PSRO) „Historia, która kołem się toczy”, każdego roku w Polsce zużywa się od 280 do 350 tys. ton opon. Mimo że krajowe zakłady recyklingu mają potencjał przetworzenia nawet 400 tys. ton, znaczna część opon „znika” z systemu – trafia do środowiska lub do pieców cementowych.

– Co roku w Polsce spala się około 50 tys. ton opon. Gdyby zamiast tego zostały poddane recyklingowi, ograniczylibyśmy emisję CO2 i odzyskali cenne surowce – mówi Newserii Krzysztof Wróblewski, prezes zarządu firmy Contec, specjalizującej się w zaawansowanym recyklingu opon.

Polska na końcu UE pod względem recyklingu opon

Polska znajduje się na końcu unijnego rankingu efektywnego recyklingu i odzysku opon. W latach 2019–2021 rzeczywisty odzysk wyniósł odpowiednio 79 i 74,7 proc., a recykling materiałowy – jedynie 47 i 44,5 proc. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, producenci i dystrybutorzy opon mają obowiązek odzysku 75 proc. masy opon wprowadzonych na rynek, z czego co najmniej 15 proc. powinno pochodzić z recyklingu materiałowego. PSRO apeluje jednak o podniesienie tych limitów, wskazując na brak ich uzasadnienia ekonomicznego i technologicznego.

Recykling opon w obiegu zamkniętym

W odpowiedzi na wyzwania związane z zagospodarowaniem zużytych opon, coraz większą popularność zyskują zaawansowane technologie recyklingu, w tym recykling chemiczny i materiałowy. W procesie pirolizy, prowadzonym w warunkach beztlenowych, możliwe jest odzyskanie takich surowców jak:

• sadza techniczna – wykorzystywana do wzmacniania gumy i plastików,
• olej popirolityczny – stosowany jako surowiec w przemyśle chemicznym,
• stal – odzyskiwana i przetapiana do ponownego użycia,
• granulat gumowy – stosowany m.in. w budownictwie drogowym,
• tekstylia – które mogą znaleźć zastosowanie w produkcji bardziej wytrzymałego betonu.

– Z każdej opony jesteśmy w stanie odzyskać około 85 proc. surowców, które wracają do obiegu – wyjaśnia Wróblewski. – Pozostałe 15 proc. wykorzystywane jest do produkcji energii, co pozwala nam ograniczyć korzystanie z innych źródeł.

Technologia Molten – przyszłość recyklingu chemicznego

Contec opracował autorską technologię Molten, która do rozgrzewania reaktora wykorzystuje mieszaninę ciekłych soli. To rozwiązanie wspiera ideę gospodarki o obiegu zamkniętym i umożliwia bardziej efektywny oraz ekologiczny recykling. W lutym 2025 roku firma podpisała umowę z globalnym koncernem Orion, który z dostarczanego oleju popirolitycznego produkuje cyrkularną sadzę techniczną dla przemysłu oponiarskiego.

– To idealny przykład gospodarki obiegu zamkniętego. Ze zużytej opony, która jeszcze niedawno była odpadem do spalenia, odzyskujemy surowce do produkcji nowych opon – podkreśla Wróblewski. – Odzyskana sadza techniczna trafia do producentów opon i już dziś spełnia wymagania jakościowe, by być stosowana np. w bocznych ściankach.

Potrzebna edukacja i rozwój infrastruktury

Choć technologia idzie do przodu, recykling opon wciąż napotyka bariery – głównie brak odpowiedniego systemu zbiórki i słaba edukacja w zakresie korzyści z recyklingu. Wróblewski zwraca uwagę, że również w innych krajach Europy recykling chemiczny jest jeszcze w fazie rozwoju. Jednak polscy recyklerzy – w tym Contec – należą już dziś do europejskiej czołówki.

– Widzimy coraz większe zaangażowanie producentów opon, którzy potrzebują zrównoważonych surowców do realizacji swoich celów ESG. To oni napędzają zmiany – podsumowuje prezes Contec.

Źródło: Newseria

Artykuł Setki tysięcy opon trafiają do pieców. To marnotrawstwo – 85% surowców da się odzyskać pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W obliczu rosnących wyzwań klimatycznych i środowiskowych transformacja w kierunku gospodarki opartej na obiegu zamkniętym staje się nie tylko ekologiczną koniecznością, ale także ekonomiczną szansą. Coraz więcej inwestorów dostrzega w zielonych usługach komunalnych szansę biznesową.

Po przystąpieniu do UE Polska wdrożyła system selektywnej zbiórki odpadów i ograniczyła składowanie na rzecz recyklingu. Dziś jedynie 10,2% materiałów jest ponownie wykorzystywanych, a 89,8% pochodzi z surowców pierwotnych. Cele na 2035 rok obejmują recykling 65% odpadów komunalnych i redukcję składowania do 10,9%. Wyzwaniem pozostaje nadmierne zużycie surowców (13,8 t/osobę rocznie), które przekracza globalną średnią. Wyjątkowo istotne stało się zatem segregowanie odpadów, gdyż bez tego ich przetworzenie staje się niemożliwe.

Kluczowe wyzwania to zwiększenie udziału recyklingu chemicznego i edukacja społeczna. Przykładowo w Czechach i Słowacji system STKO zmniejszył ilość odpadów zmieszanych o 37% w ciągu roku dzięki motywacyjnym rabatom za segregację. Dzięki połączeniu finansowania, innowacji i regulacji prawnych Polska może zmniejszyć zużycie surowców o 40% do 2050 r., zbliżając się do modelu zrównoważonej gospodarki.

Obszary priorytetowe to recykling chemiczny i organiczny, inwestycje w infrastrukturę komunalną (np. sortownie, biogazownie), logistyka odpadów z wykorzystaniem technologii cyfrowych (np. RFID).

Dalsza część tekstu jest po wywiadem

Kto sfinansuje rewolucję?

Gospodarka odpadami przechodzi istotne przeobrażenia. Samorządy i przedsiębiorstwa komunalne stoją przed ogromnym zadaniem modernizacji infrastruktury odpadowej, która umożliwi efektywne wdrażanie zasad gospodarki obiegu zamkniętego. To właśnie w tym obszarze kluczową rolę odgrywają nowoczesne technologie oraz odpowiednie mechanizmy finansowania, które umożliwiają transformację teoretycznych koncepcji w praktyczne rozwiązania.

Instrumentów finansowania jest coraz więcej – wiele inwestycji sfinansowano z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) i Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ). Skala transformacji nie pozostawia jednak wątpliwości – luka inwestycyjna wymagać będzie uzupełnienia finansowania przez instytucje bankowe.

Wielkopolska: przykład inwestycji w kompleksowy system gospodarki odpadami

W jednym z mniejszych miast w Wielkopolsce doszło do prawdziwej rewolucji w gospodarce odpadami.

Miasto zostało wyposażone w ponad 7000 pojemników do segregacji śmieci, z czego 6200 stanowiły zielone pojemniki przeznaczone na szkło. Co jednak wyróżnia tę inwestycję? Otóż każdy pojemnik wyposażony został w chip RFID, który umożliwia precyzyjne śledzenie i zarządzanie systemem odpadów.

Chipy RFID to niewielkie urządzenia posiadające unikalny identyfikator, który można odczytywać za pomocą czytnika. Wykorzystują one technologię fal radiowych do bezkontaktowego przekazywania danych, co pozwala na szybkie i efektywne śledzenie pojemników na odpady. Dodatkowo pojemniki te wyposażone były w system automatycznego ważenia odpadów.

Technologia RFID w gospodarce odpadami

Systemy RFID rewolucjonizują zarządzanie odpadami w Polsce. Czujniki UHF RFID umożliwiają automatyczne rozliczanie ilości i typu odpadów bez konieczności fizycznego dostępu. Śledzenie produktów: Znaczniki RFID w opakowaniach monitorują daty ważności, redukując marnowanie żywności nawet o 30%. Z kolei przedsiębiorstwa komunalne wykorzystują dane z RFID do planowania tras śmieciarek, co ogranicza emisję CO2 i koszty operacyjne.

Finansowanie – od idei do realizacji

Wartość tej innowacyjnej transakcji wyniosła ponad prawie 900 tysięcy złotych. Pojemniki dostarczone przez lokalne przedsiębiorstwo oczyszczania miasta zostały w całości sfinansowane przez Santander Leasing, co pokazuje, jak istotną rolę odgrywają instytucje finansowe w transformacji miast w kierunku zrównoważonego rozwoju.

„To, co czyni tę inwestycję wyjątkową, to kompleksowe podejście do problemu gospodarki odpadami” – wyjaśnia dr Rodkiewicz-Ryżek, dyrektor rozwoju zielonego finansowania w Santander Leasing – „Każdy pojemnik został oznaczony przez producenta unikalnym chipem RFID z danymi użytkowników. System współpracuje z wagami, które w czasie rzeczywistym odczytują wagę śmieci z każdego pojemnika. Ale to nie wszystko: dla tego samego przedsiębiorstwa komunalnego Santander Leasing sfinansował również inne elementy ekosystemu gospodarki odpadami, w tym elektryczne śmieciarki o wartości około 1,5 mln złotych za pojazd.”

Pojazdy te wyposażone są w system kamer 360° wspieranych przez sztuczną inteligencję, co zwiększa efektywność zbierania odpadów i bezpieczeństwo na drodze.

Dodatkowo sfinansowano zakup kompaktorów – są to maszyny ugniatające służące do zmniejszania objętości odpadów, co bezpośrednio przekłada się na optymalizację kosztów transportu i składowania. To pokazuje, że finansowanie zielonych inwestycji wymaga podejścia systemowego, uwzględniającego cały łańcuch wartości gospodarki odpadami.

Kluczowe aspekty finansowania inwestycji w gospodarce obiegu zamkniętego

“Finansowanie inwestycji z zakresu gospodarki obiegu zamkniętego wymaga indywidualnego podejścia do każdego przypadku” – tłumaczy dr Anita Rodkiewicz-Ryżek. – „Nie są to standardowe przedmioty brane w leasing, a klientami bywają często przedsiębiorstwa komunalne, są oceniane inaczej niż typowe firmy, z uwagi na specyfikę działalności i uczestnictwo w przetargach publicznych.”

Kluczowe w procesie finansowania jest zrozumienie nie tylko technicznych aspektów inwestycji, ale też jej długofalowego wpływu na środowisko i lokalną społeczność. Jak dodaje dr Rodkiewicz-Ryżek te czynniki uwzględniane są podczas oceny projektu.

Dążenie miast do gospodarki opartej na obiegu zamkniętym to nie tylko kwestia zarządzania odpadami. Z danych Santander Leasing wynika, że w ostatnich latach coraz bardziej poszukiwane jest finansowanie rozwiązań korzystnych dla środowiska. Sfinansowano min. projekty takie jak farmy fotowoltaiczne, produkcja pelletu z odpadów drzewnych czy barki do pogłębiania zbiorników wodnych. To zróżnicowanie inwestycji pokazuje, jak szerokie jest spektrum możliwości w obszarze finansowania cyrkularności.

Przyszłość zielonej transformacji zależy m.in. od finansowania

Światowy Dzień Ziemi to doskonała okazja, by zastanowić się nad przyszłością finansowania zielonych inwestycji. Opisane przypadki pokazują, że współpraca między instytucjami finansowymi, przedsiębiorstwami komunalnymi i samorządami może przynosić wymierne korzyści dla środowiska i lokalnych społeczności.

Inteligentne systemy gospodarki odpadami to dopiero początek. Mamy do dyspozycji coraz więcej nowych technologii, które jeszcze bardziej zrewolucjonizują sposób, w jaki miasta radzą sobie z odpadami – od inteligentnych koszy po zaawansowane systemy recyklingu wspierane przez sztuczną inteligencję.

W dniu, w którym szczególnie myślimy o naszej planecie, warto pamiętać, że zrównoważony rozwój to nie tylko wyzwanie ekologiczne, ale również szansa na innowacje i rozwój gospodarczy polskich miast. A instytucje finansowe odegrają kluczową rolę w tempie realizacji tej wizji.

Artykuł Inteligentne inwestycje w gospodarkę odpadami na miarę nowoczesnych miast pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W 2022 roku światowa produkcja plastiku przekroczyła 400 mln ton rocznie, a jedynie 9% wyprodukowanych dotąd tworzyw zostało poddanych recyklingowi. Pozostałe 79% trafiło na wysypiska lub do środowiska naturalnego, co stanowi jedno z największych zagrożeń ekologicznych współczesnego świata.

Europejski Zielony Ład jako motor zmian

Unia Europejska, w ramach Europejskiego Zielonego Ładu oraz strategii dotyczącej tworzyw sztucznych, wyznaczyła cele mające na celu przyspieszenie przejścia na gospodarkę obiegu zamkniętego (GOZ). Kluczowym aktem prawnym jest Dyrektywa Plastikowa (Single-Use Plastics Directive), która od 2021 roku zakazuje stosowania wielu jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych, takich jak słomki, talerze czy sztućce.

Dalsze regulacje wprowadzają obowiązek oznakowania produktów oraz rozszerzoną odpowiedzialność producentów. Od 2024 roku zaczynają obowiązywać nowe wymagania dotyczące minimalnego udziału recyklatów w wybranych produktach, a w kolejnych latach przepisy te obejmą coraz większą liczbę wyrobów. Do 2030 roku wszystkie opakowania z tworzyw sztucznych na rynku UE mają być w pełni recyklingowalne lub wielokrotnego użytku.

Wpływ regulacji na globalny rynek

Unijne regulacje wywierają presję nie tylko na producentów w Europie, ale także na firmy spoza UE. Eksporterzy opakowań plastikowych z Azji muszą dostosować swoje produkty do europejskich standardów, co oznacza konieczność zwiększenia udziału recyklatów. Podobne zmiany dotyczą producentów z USA, którzy inwestują w ekologiczne technologie produkcji, aby zachować konkurencyjność na europejskim rynku. W ten sposób europejskie regulacje stają się motorem globalnych zmian w kierunku bardziej zrównoważonych rozwiązań.

Cyfrowe paszporty produktów – krok ku przejrzystości rynku

Kolejnym krokiem w transformacji sektora tworzyw sztucznych jest wprowadzenie cyfrowych paszportów produktów, które umożliwią pełne śledzenie historii powstawania i obiegu produktów. Będą one zawierały informacje o składnikach, procesie produkcji oraz możliwościach recyklingu. Pierwsze wdrożenia planowane są na 2026 rok i obejmą baterie, elektronikę oraz tekstylia, z możliwością rozszerzenia na inne branże w przyszłości.

– Wprowadzenie cyfrowych paszportów produktów to istotny element transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Dzięki nim będziemy w stanie śledzić pełną historię życia produktu – od źródła surowców, przez procesy produkcji, aż po możliwości recyklingu. Dla firm oznacza to konieczność pełnej transparentności, co pozwoli na eliminację zjawiska greenwashingu i umożliwi konsumentom dokonywanie świadomych wyborów – komentuje Katarzyna Pokwicka-Croucher, założycielka firmy Ecopolplast, produkującej innowacyjne tworzywa sztuczne pochodzące w 100% z recyklingu.

Innowacyjny recykling chemiczny jako przyszłość przetwarzania plastiku

Rozwój technologii recyklingu chemicznego może znacząco obniżyć koszty przetwarzania odpadów plastikowych i zwiększyć możliwości odzysku wysokiej jakości materiałów. Równolegle rosną inwestycje w materiały biodegradowalne oraz technologie śledzenia cyklu życia produktów, takie jak blockchain.

– W perspektywie najbliższych lat możemy spodziewać się dynamicznego rozwoju innowacyjnych rozwiązań wspierających gospodarkę obiegu zamkniętego. Konsumenci będą coraz bardziej skłaniać się ku produktom przyjaznym środowisku, co wpłynie na szybkie wdrażanie nowych technologii i modeli biznesowych – dodaje Pokwicka-Croucher.

Unijne regulacje zmieniają oblicze przemysłu tworzyw sztucznych, przyspieszając przejście na zrównoważone modele produkcji i konsumpcji. Przedsiębiorstwa, które już teraz dostosują się do nowych wymogów, mogą zyskać przewagę konkurencyjną i odegrać kluczową rolę w budowaniu bardziej ekologicznej przyszłości.

Artykuł Cele UE wobec tworzyw sztucznych przyspieszą przejście na GOZ pochodzi z serwisu RAPORT CSR.