Zjawisko brązowienia lasów jest naturalne w okresie jesiennym. Jeśli jednak dochodzi do niego latem, jest to objaw niepokojący i może wskazywać na przedwczesne więdnięcie ze względu na ograniczoną dostępność wody. Szczególnie problematyczne jest połączenie gorących okresów i braku opadów – w czasie upałów zwiększa się bowiem parowanie wody z drzew, przyczyniając się do utraty wody, która nie jest uzupełniana opadami. Dodatkowym problemem jest to, kiedy taki stan utrzymuje się przez dłuższy czas.

Brązowienie drzew może być również oznaką występowania korników lub wynikiem pożarów czy uszkodzeń drzew przez wiatr na większą skalę. Wszystkie te czynniki negatywnie wpływają na żywotność lasów. Szwajcarscy naukowcy z ETHZ i WSL (Swiss Federal Institute for Forest, Snow and Landscape Research) postanowili bliżej przyjrzeć się temu zjawisku.

– Użyliśmy danych satelitarnych z Europy z ostatnich 21 lat dotyczących zieloności lasów. Następnie staraliśmy się zidentyfikować przypadki, kiedy lasy stawały się mniej zielone i bardziej brązowe niż zwykle na bardzo dużą skalę. Szukaliśmy zdarzeń, które nie tylko wpływały na pojedyncze drzewa czy lasy, ale rozpatrywaliśmy to zjawisko w skali 50 km. Następnie dokonaliśmy analizy opadów i temperatury przez trzy lata przed danym zdarzeniem. To tzw. historia meteorologiczna, czyli jak kształtowała się pogoda przed wystąpieniem brązowienia. Kolejno porównaliśmy historię meteorologiczną z danymi klimatologicznymi, czyli tym, co się dzieje w latach, w których nie wystąpiło takie zdarzenie – wyjaśnia Mauro Hermann, doktorant w Instytucie Nauk o Atmosferze i Klimacie na politechnice ETH w Zurychu.

Z obserwacji naukowców wynika, że lasy w strefie umiarkowanej doświadczają w ostatnich latach szczególnie intensywnego brązowienia. Z kolei w regionie Morza Śródziemnego było to już widoczne na początku XXI wieku. W swojej analizie badacze wskazali też, że ubiegłoroczne lato było najgorętsze od początku pomiarów, a europejskie lasy – w obu badanych strefach – doświadczyły największej dotąd skali brązowienia drzew, które dotknęło 37 proc. regionów.

Eksperci podkreślają jednak, że związek między kondycją lasów a pogodą nie jest tak prosty – to, jak lasy przetrwają suszę i upały w danym roku, zależy bowiem także od tego, jakie zjawiska pogodowe występowały w poprzednich miesiącach czy latach. Przykładowo lato 2003 roku, które w znacznej części Europy było bardzo gorące i suche, prawie nie pozostawiło większych śladów na barwie lasów.

– Jeśli chcemy zrozumieć, dlaczego lasy brązowieją teraz, musimy spojrzeć na pogodę w ciągu kilku poprzednich sezonów. Analogicznie, jeśli chcemy chronić lasy w przyszłości, musimy obserwować dzisiejsze warunki pogodowe – podkreśla Mauro Hermann.

Najbardziej charakterystycznymi sygnałami pogodowymi są wzmożone okresy suche z wyraźnym deficytem opadów co najmniej dwa lata przed nasilonym brązowieniem, a w regionie Morza Śródziemnego nawet trzy lata wstecz.

– Brązowienie najbardziej rozległe było w Europie Środkowej w ciągu ostatnich lat, w 2022 roku, który był bardzo ciepły. Ogólnie w Europie Środkowej od 2018 roku te zdarzenia regularnie się powtarzały. Dotyczyły one Polski w 2019 roku i ponownie zeszłego lata – mówi naukowiec z ETHZ.

Co istotne brązowienie drzew, które może być sygnałem zamierania lasów, jest także odwracalne. Jeśli zimą lub kolejnego lata wystąpią obfite opady, las może wrócić do normalnego stanu. Czasami brązowienie lub utrata liści jest też mechanizmem obronnym, który ogranicza poziom zniszczenia wskutek oddziaływania negatywnych czynników.

– Zjawisku możemy zapobiec poprzez odpowiednią gospodarkę leśną, która oczywiście zajmuje sporo czasu, kilka dekad, ale dzięki zmianom w kierunku bardziej odpornych na suszę gatunków drzew można uniknąć ich brązowienia. Jednym z powszechnie występujących gatunków, szczególnie w Niemczech, jest świerk. Jest to drzewo iglaste, które w czasie suszy często atakują korniki. Jeśli zamiast tego będziemy sadzić więcej drzew liściastych, szczególnie na niższych poziomach, z pewnością to pomoże. Zmiany pod kątem gatunków drzew już się dokonują. Leśnicy w całej Europie są świadomi tego problemu i starają się mu zapobiec w przyszłości z korzyścią dla lasów – zapewnia Mauro Hermann.

Źródło: Newseria

Artykuł W Europie nasila się zjawisko zamierania lasów pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

W panelu wzięli udział Elżbieta Kwiecińska-Prysłopska – dyrektor generalna, Stowarzyszenie Polska Wódka; Jacek Janiszewski – przewodniczący Rady Programowej, Stowarzyszenie „Integracja i Współpraca, były Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi; Jan Tabor – zastępca dyrektora generalnego ds. Gospodarki Leśnej, Lasy Państwowe; Michał Orzechowski – kierownik Zakładu Urządzania Lasu w Instytucie Nauk Leśnych, w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz Krzysztof Stereńczak – zastępca dyrektora ds. naukowych w Instytucie Badawczym Leśnictwa. Panel poprowadził Wojciech Szeląg, redaktor portalu Interia.pl.

Bezpieczeństwo żywności to polska racja stanu

Minister Jacek Janiszewski przekonywał, że dziś należy skoncentrować się na przewidywaniu przyszłości, bo sama analiza przeszłości, tego jak rynek reagował na różne wydarzenia kiedyś, nie jest już wystarczająca. Przykładem jest wojna w Ukrainie czy globalna pandemia. – To wydarzenia, których nikt się nie spodziewał, i których wpływ na gospodarkę żywnościową okazał się ogromny. Pewne rzeczy, które można wyprodukować w kraju, należy produkować. Nie można kierować wyłącznie własnym interesem, ale interesem całego państwa. Taki proces zyskuje wtedy miano polskiej racji stanu, przeciwko któremu nie wolno występować – mówił Jacek Janiszewski.

Elżbieta Kwiecińska-Prysłopska, dyrektor generalna Stowarzyszenia Polska Wódka, podkreślała w swej wypowiedzi, jak ważna jest zrównoważona produkcja i jak bardzo zależni jesteśmy od bezpieczeństwa łańcuchów dostaw podkreślała. – Przed rozpoczęciem działań wojennych Ukraina była trzecim producentem wódki na świecie, Polska była na czwartym miejscu. Dziś ta produkcja wygląda już zupełnie inaczej. Innym przykładem jest to, że większość producentów kupowała szklane butelki i nakrętki właśnie na Ukrainie i w Rosji. Dziś jest to niemożliwe – mówiła Kwiecińska-Prysłopska zwracając przy tym uwagę jak działa system rynku – producenci są zmuszeni szukać nowych dostawców, którzy podnoszą w tej sytuacji ceny, co ostatecznie przekłada się na cenę produktu w sklepie, czyli portfel konsumenta.

Prelegentka dodała też, że choć Polska wódka musi być produkowana w Polsce, co wymusza chronione oznaczenie geograficzne produktu, to wojna nie pozostała bez wpływu na krajowy przemysł spirytusowy. Pojawiła się jednak szansa, aby zdegradować dotychczasowego potężnego producenta alkoholu – Rosję.

– Żeby jednak eksportować wódkę w dużych ilościach musimy być przede wszystkim, jako branża, silni w kraju – mówiła Kwiecińska-Prysłopska i dodała, że nasze produkty mają szansę zastąpić produkty rosyjskie, na które jest nałożone embargo.

Las to strategiczny obszar gospodarki

Wojna, choć wydawało się to paradoksalne, ma również duży wpływ na polskie lasy, a co za tym idzie, również na przemysł drzewny. – Przez wydarzenia na wschodzie Europy nie sprowadza się już drewna z Rosji i Białorusi, a były to ogromne ilości. To zmienia układ sił i presję na zasoby krajowe – powiedział Jan Tabor, zastępca dyrektora generalnego ds. gospodarki leśnej w Lasach Państwowych. Zaznaczył przy tym, że to wcale nie oznacza, że wycinamy więcej drzew Polsce. – Pozyskujemy tyle drewna ile możemy, zgodnie z wiedzą leśną i bez szkody ekosystemu – podkreślił.

Prelegent dowodził też, że las jest strategicznym obszarem gospodarki, i podobnie jak rolnictwo, stanowi o jej niezależności. – Zrównoważona gospodarka leśna opiera się na trzech filarach: funkcji społecznej, ekologicznej i gospodarczej. Dysponując sektorem leśnictwa, zdrowym lasem, stabilną podażą surowca drzewnego, ale też stabilnym ekosystemem, który odpowiada za jakość ludzkiego życia, możemy mówić o suwerenności kraju.

Dyrektor Tabor dodał też, że obecnie, w sytuacji wojny na Ukrainie, wyzwaniem jest zapewnienie odpowiedniej podaży surowca, w tym dystrybucji drewna. – System sprzedaży musi też chronić niewielkie, z perspektywy dużych koncernów, przedsiębiorstwa. To często rodzinne firmy – mówił Tabor.

Bioróżnorodność z lasów na pola

– Wzrost pozyskania drewna w Polsce, czyli surowca, który należy traktować jako strategiczny, nie jest możliwy – powiedział Michał Orzechowski, kierownik Zakładu Urządzania Lasu w Instytucie Nauk Leśnych w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Wyjątkiem w tej sytuacji mogą być jednak zasoby leśne, którą nie są w rękach skarbu państwa, czyli 20 proc. obszarów leśnych w Polsce. – To prywatne źródło surowca, które w tej chwili jest nie do końca wykorzystywane.

Prelegenci zgodzili się też, że bioróżnorodność nie powinna ograniczać się wyłącznie do lasów, ale przede wszystkim powinna być obecna na terenach rolniczych. – Różnorodność powinna być kreowana w miejscach, w których jej nie ma, a nie tylko na obszarach silnie różnorodnych biologiczne – mówił Orzechowski mając właśnie na myśli lasy. Dodał też, że istnieje już program zadrzewień śródpolnych, który może zmienić sytuację bioróżnorodności na terenach rolnych.

Leśnicy są też w trudnej sytuacji, bo o ile rolnicy planują zasiewy w krótkim okresie czasu, najczęściej w perspektywie roku, leśnicy muszą planować w okresie 100-150 lat, przewidywać postępy ocieplenia i obecność nowych, inwazyjnych gatunków zwierząt.

– Mamy świadomość tych procesów, znamy ich mechanizmy działania i musimy zrobić wszystko, aby przygotować polskie lasy na nadchodzące zmiany – mówił Tabor.

Prelegenci zwrócili też uwagę, że wśród rolników brakuje świadomości tych zmian. Minister Janiszewski przedstawił scenariusz, który może się spełnić, jeśli w sektorze rolnictwa nic się nie zmieni. – Wciąż będziemy orać tą samą ziemie, która coraz bardziej jest wyjałowiona, coraz więcej będziemy dodawać chemii, tylko po to, aby zwiększyć jej plenność, a siać będziemy to samo zboże, zmieniając je genetycznie, co wcale nie będzie dobre dla naszego zdrowia – mówi Janiszewski.

Brak odpowiedniego poziomu wiedzy i świadomości zrównoważonego rozwoju, to problem, który dotyczy nie tylko rolników, ale też polityków, którzy myślą w krótkoterminowym okresie, najczęściej czterech lat. – Ktoś, kto wciąż jeszcze nie do końca rozumie, czym jest zrównoważony rozwój powinien brać przykład z leśników, którzy pracują z bardzo szeroką perspektywą przeszło stu lat, dla dobra przyszłych pokoleń i dobrostanu środowiska – powiedział Damian Kuraś, dyrektor Instytut ESG.

II Kongres ESG odbył 25 stycznia 2023 r. w Centralnym Domu Technologii, w Warszawie. Wątkiem przewodnim Kongresu była transformacja zrównoważonego rozwoju, którą wymusiła wojna za naszą wschodnią granicą. Kongres ESG „Liderzy zrównoważonego rozwoju na rzecz ekosystemu ESG”, jest inicjatywą liderów zrównoważonego rozwoju na rzecz ekosystemu ESG w Polsce. Jest to forum dialogu pomiędzy przedstawicielami administracji państwowej, biznesem (liderami ESG), organizacjami pozarządowymi, środowiskami naukowymi, eksperckimi i mediami na rzecz upowszechniania raportowania ESG i wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju.

Wydarzenie zostało objęte patronatem honorowym: Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego, Ministra Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Finansów, Minister Rodziny i Polityki Społecznej, Ministra Aktywów Państwowych, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Marzeny Machałek, Ministerstwa Rozwoju i Technologii, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce, Piotra Mazurka – Pełnomocnika Rządu ds. Polityki Młodzieżowej, Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej oraz JM Rektora Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie

Patronat nadany został przez: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Polską Agencję Nadzoru Audytowego, Politechnikę Warszawską, Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, Polską Agencję Inwestycji i Handlu

Partnerem strategicznym są: Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”, Lasy Państwowe

Partnerami głównymi są: PKO Bank Polski, Grupa Żabka, Lidl Polska, PGE Polska Grupa Energetyczna, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji operator „WorldSkills Poland”

Partnerami są:Diaverum, Fundacja Agencji Rozwoju Przemysłu, Bank Gospodarstwa Krajowego, Huawei Polska, KGHM Polska Miedź, Totalizator Sportowy, DS Smith

Partnerami wspierającymi są: HUBMEDIA, Bank Ochrony Środowiska, Bio Planet, PwC Polska, Stowarzyszenie Polska Wódka, Tatrzański Park Narodowy, Polfrost Internationale Spedition i firma Tarczyński

Patronami merytorycznymi są: Związek Banków Polskich, Instytut Ochrony Środowiska – PIB, Instytut Staszica, Związek Wbrew – Ogólnopolski Związek Zawodowy Samozatrudnionych, Krajowa Izba Gospodarcza, Związek Pracodawców Klastry Polskie, Instytut Biznesu, PRME Chapter Poland, Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska”, Pracodawcy RP, Fundacja – Polski Instytut Rozwoju Rodziny oraz Global Compact Network Poland, Szkoła ESG, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Partnerami badawczymi są: PSMM Monitoring &More oraz Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna

Partnerami medialnymi są: Dziennik Gazeta Prawna, Gazeta Polska, Polska Agencja Prasowa, Super Biznes, Raport CSR.pl, Raport ESG, oESG.pl, PracodawcaGodnyZaufania.pl, Obserwator Gospodarczy, Agencja Informacyjna, Akademia Zarządzania i Rozwoju, Teraz Środowisko

Więcej na stronie: www.esgkongres.pl i https://oesg.pl/kongres/

Artykuł II Kongres ESG: Zrównoważone rolnictwo, gospodarka leśna i bioróżnorodność – oczekiwania konsumentów pochodzi z serwisu RAPORT CSR.