Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy

Obecnie Państwowa Inspekcja Pracy może zakwestionować umowę zlecenie lub kontrakt B2B i wskazać, że dana współpraca powinna mieć charakter etatu, jednak ostateczne rozstrzygnięcie należy do sądu pracy. Po nowelizacji inspektor pracy zyska prawo do wydania decyzji administracyjnej, która z mocy prawa przekształci umowę cywilnoprawną w umowę o pracę – także z mocą wsteczną, maksymalnie do trzech lat.

Od momentu doręczenia decyzji pracodawca będzie zobowiązany traktować daną osobę jak etatowego pracownika i stosować wobec niej pełne przepisy kodeksu pracy. Jednocześnie ciężar dowodu w postępowaniu odwoławczym spadnie na firmę, a argument zgodnej woli stron co do formy współpracy nie będzie wystarczający.

Skutki reformy dla firm i rynku pracy

Zdaniem Artura Kornatowskiego, Legal&Administrative Managera w Smart Solutions HR, reforma może szczególnie dotknąć branże, które przez lata opierały swoje modele operacyjne na umowach zlecenia i kontraktach B2B. Dotyczy to m.in. sektora IT, logistyki, budownictwa, handlu detalicznego oraz ochrony. Ryzyko administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych w etaty może skłaniać firmy do ograniczania elastycznych form współpracy.

W opinii Artura Kornatowskiego większy udział umów o pracę oznacza wyższe koszty zatrudnienia, co w dłuższej perspektywie może przełożyć się na wzrost cen usług i towarów oraz zwiększoną presję inflacyjną. Dla części przedsiębiorstw może to również oznaczać konieczność redukcji zatrudnienia lub intensyfikacji procesów automatyzacji.

Co mogą zyskać pracownicy

Dla wielu osób zatrudnionych dotychczas na umowach cywilnoprawnych reforma może oznaczać poprawę sytuacji prawnej. Etat zapewnia pełną ochronę prawa pracy, dostęp do ubezpieczeń społecznych, urlopu oraz świadczeń chorobowych i rodzicielskich. W przypadku uznania, że stosunek pracy istniał już wcześniej, możliwe są także wyrównania finansowe, w tym dopłaty za nadgodziny lub ekwiwalenty za niewykorzystane urlopy.

Cudzoziemcy w grupie najwyższego ryzyka

Najbardziej problematyczne skutki reformy mogą dotknąć cudzoziemców pracujących w Polsce. Ich prawo do pracy i pobytu jest ściśle powiązane z warunkami wskazanymi w dokumentach legalizujących zatrudnienie, w tym z rodzajem umowy. Administracyjne przekształcenie zlecenia lub B2B w umowę o pracę może prowadzić do natychmiastowej niespójności między faktycznym stanem prawnym a posiadanym zezwoleniem.

Zdaniem Artura Kornatowskiego w takiej sytuacji dalsze wykonywanie pracy może zostać uznane za nielegalne do czasu uzyskania nowego dokumentu. Długotrwałe procedury oznaczają dla cudzoziemców brak dochodu, a dla firm – przestoje operacyjne i realne straty finansowe. Brak specjalnej, przyspieszonej ścieżki administracyjnej w takich przypadkach zwiększa ryzyko dezorganizacji pracy, zwłaszcza w przedsiębiorstwach masowo zatrudniających obcokrajowców.

Jak przygotować się na zmiany

Eksperci Smart Solutions HR podkreślają, że kluczowe znaczenie ma odpowiednie przygotowanie firm jeszcze przed wejściem przepisów w życie. Niezbędny jest audyt umów cywilnoprawnych i kontraktów B2B, weryfikacja dokumentów legalizujących pracę oraz opracowanie procedur na wypadek decyzji inspektora, w tym gotowych wzorów umów o pracę i ścieżek szybkiego składania wniosków o nowe zezwolenia.

– Reforma PIP niesie ze sobą duży potencjał uporządkowania rynku pracy, ale jednocześnie wymaga od firm ogromnej uważności i odpowiedniego przygotowania. To, czy zmiany przyniosą korzyści pracownikom i stabilność pracodawcom, zależy od tego, jak szybko przedsiębiorcy dostosują swoje procesy i czy państwo uzupełni luki legislacyjne, zwłaszcza w obszarze zatrudniania cudzoziemców. Firmy, które już dziś podejmują działania prewencyjne, mogą wejść w nowy rok z dużo większą pewnością i odpornością na ewentualne ryzyka. Reforma może być wyzwaniem, ale przy odpowiednim podejściu także szansą na bardziej przejrzysty i zrównoważony rynek pracy – podkreśla Artur Kornatowski.

Na podstawie: Smart Solutions HR

Artykuł Reforma PIP najmocniej może uderzyć w cudzoziemców pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Rozmowa z Krzysztofem Inglotem nie dotyczyła jednak tylko cudzoziemskich pracowników. Choć był to ważny wątek. Szczególnie, że Personnel Service, firma będąca liderem zatrudnienia i doradztwa, prowadzi w tym względzie wyjątkową politykę. Wyjątkową, bo autentycznie społecznie odpowiedzialną. Liczącą się z poczuciem bezpieczeństwa obywateli. I uwzględniającą różnice kulturowe, o których nasz rozmówca również opowiada.

Rozmowa ze znanym ekspertem dotyczyła również innych, bardzo ważnych kwestii. Przytoczmy niektóre pytania które padły w czasie wywiadu. Zarówno dotyczące cudzoziemskich pracowników, jak i pozostałych zjawisk na rynku.

• Jakie są problemy z pracownikami z Ameryki Południowej?
• Czy pracodawcy mają obowiązek aby dopilnować powrotu pracowników do ich krajów?
• Jaka może być przyszłość rynku pracy?
• Czy AI i robotyzacja znacząco wpłyną na polski rynek pracy?

Odpowiadając na te pytania, z gatunku tzw. pytań otwartych, nasz rozmówca posługuje się konkretnymi informacjami. W dodatku formułowanymi w przystępny sposób. Na przykład tłumaczy, dlaczego młodym Polakom już niekoniecznie opłaca się dorywcza praca w zachodnich krajach. Wskazuje na coraz bardziej widoczny w polskich firmach wpływ sztucznej inteligencji i robotyzacji. Podkreśla, że młodzi, zdolni informatycy wzbogacają gospodarkę. Tyle, że – stwierdza z ubolewaniem – gospodarkę amerykańską.

Wywiad jest nasączony mnogością wątków i informacji. Stąd poznaniem przemyśleń Krzysztofa Inglota powinien być zainteresowany każdy uczestnik życia gospodarczego. A rozmawialiśmy podczas XXXIV Forum Ekonomicznego w Karpaczu.

Artykuł Krzysztof Inglot, Personnel Service: Cudzoziemscy pracownicy tak, ale nie z każdego kraju pochodzi z serwisu RAPORT CSR.

Mniej nowych firm, ale duży udział cudzoziemców

Z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynika, że działalności gospodarcze założone przez cudzoziemców stanowiły 14 proc. wszystkich JDG zarejestrowanych w Polsce w pierwszych czterech miesiącach 2025 roku.

Dla porównania – działalności założone przez Ukraińców odpowiadały za 11 proc. ogółu nowych JDG. W porównaniu z analogicznym okresem w 2024 roku liczba nowych firm rejestrowanych przez cudzoziemców spadła o 8 proc., podczas gdy liczba nowych JDG ogółem zmniejszyła się o 3 proc.

Ukraińcy i Białorusini w czołówce

Blisko 80 proc. aktywnych JDG zarejestrowanych przez cudzoziemców od stycznia do końca kwietnia 2025 r. prowadzą obywatele Ukrainy. Na drugim miejscu znajdują się Białorusini, którzy odpowiadają za 7 proc. zagranicznych JDG, a na trzecim Niemcy – z udziałem na poziomie 2 proc., podobnie jak rok wcześniej.

Najwięcej firm w budownictwie i usługach informacyjnych

Wśród branż wybieranych przez cudzoziemców dominują:

• budownictwo – 22 proc. wszystkich JDG,
• telekomunikacja i działalność informacyjna – 15 proc.,
• pozostała działalność usługowa – 11 proc.

Dla porównania, w analogicznym okresie 2024 r. najpopularniejszą branżą była informacja i komunikacja (23 proc.), a następnie budownictwo (19 proc.) i pozostała działalność usługowa (10 proc.).

Branże zależne od kraju pochodzenia

Struktura branżowa firm zakładanych przez cudzoziemców różni się w zależności od narodowości założyciela.

• Ukraińcy i Rumuni najczęściej otwierają firmy budowlane – odpowiednio 26 proc. i 32 proc. ich JDG działa w tej branży.
• Białorusini, Niemcy, Rosjanie, Włosi, Brytyjczycy, Amerykanie i Francuzi częściej wybierają działalność profesjonalną, naukową i techniczną.
• Wśród firm ukraińskich, białoruskich, brytyjskich i francuskich znaczący udział mają także usługi informacyjne i telekomunikacyjne.
• Edukacja to branża szczególnie popularna wśród obywateli Stanów Zjednoczonych.
• Handel to jeden z dwóch najczęściej wybieranych kierunków przez Niemców, a także dominująca branża wśród firm zakładanych przez Bułgarów.

Działalność gospodarcza sposobem na integrację i odpowiedzią na potrzeby rynku

Działalności gospodarcze zakładane przez cudzoziemców często odpowiadają na konkretne potrzeby polskiego rynku pracy i struktury gospodarki. Ich rola jest szczególnie widoczna w sektorach dotkniętych niedoborem kadr, takich jak budownictwo, handel, transport czy gospodarka magazynowa.

Dla wielu migrantów prowadzenie własnej działalności to sposób na przezwyciężenie barier w dostępie do etatowego zatrudnienia – takich jak brak uznania kwalifikacji, trudności językowe czy ograniczenia formalne. W tym kontekście jednoosobowa działalność gospodarcza pełni funkcję narzędzia integracji społeczno-zawodowej oraz formy adaptacji do warunków systemowych.

Cudzoziemcy, prowadząc JDG, przyczyniają się do rozwoju polskiej gospodarki – tworzą miejsca pracy, inwestują, płacą podatki i stymulują popyt. Ich obecność zwiększa różnorodność strukturalną rynku i może wzmacniać konkurencyjność wybranych sektorów.

Źródło: Tygodnik Gospodarczy PIE/ Aleksandra Wejt-Knyżewska

Artykuł Cudzoziemcy zakładają firmy w Polsce. Przeważają Ukraińcy, dalej Białorusini pochodzi z serwisu RAPORT CSR.